Austro-Węgry Strona Główna Austro-Węgry
Historia wyjątkowego wielonarodowego państwa Habsburgów

FAQFAQ  SzukajSzukaj  UżytkownicyUżytkownicy  GrupyGrupy
RejestracjaRejestracja  ZalogujZaloguj  Chat

Poprzedni temat «» Następny temat
Germanizmy u Polaków -żołnierzy c.k. armii
Autor Wiadomość
Ursus
Hrabia


Dołączył: 30 Wrz 2004
Posty: 5583
Skąd: Leżajsk (dawniej)
Wysłany: 2017-12-17, 10:24   

Drodzy i mili!

Kończę pracę nad książką o germanizmach. Zestawiam indeksy i próbuję to wszystko podsumować. Wrzucę Wam listę niemieckich terminów źródłowych, które zostały przez Polaków na różny sposób zapożyczone. Jest tego 412. Co oznacza, że germanizmów będzie około 600... ;)

Cytat:
Ablösung
abrichten
Absatz
Abschied
abstatten
Abteilung
Abwehrzug
Achselrolle
Acht geben
Alarmkompagnie
Alarmmarschbataillon
also
Anbinden
Angriff
Antreten
Anschlag
anschließen
antragen
antreten
Armeepistole
Assentieren
assentieren
Assentierung
auffordern
Aufmarsch
aufpflanzen
auseinander
Bagasch
Bahnhofskommandant
Bajonett
Bataillon
Bataillonskommandant
Bauchschuß
Bedeckung
Befehl
Befehl
befördern
Beilpicke
Bereitschaft
Blockhaus
Brandbombe
Brotsack
Bursche
Charge
Chargenschule
Czako
Decke
Deckel
decken
Deckung
Defillierung
Deutschmeister
Dienst
Dienstführender Feldwebel
Dienstreglement
Dienstzettel
Direktion
Divisionär
Divisionskommando
Dolchmesser
Doppelreihe
Dreier
Einjährig-Freiwillige
einrücken
eins
einschießen
einschreiben
Einzelarrest
Enthebung
Ersatz
Ersatzbrot
Ersatzkader
Ersatzkompagnie
Ersatzreserve
Ersatzreservist
Eßschale
Etappenschwein
Exerzieren
exerzieren
Exerzierplatz
Exerzierung
Fahne
Fähnrich
Fahrkanonier
Fahrküche
fassen
Fassung
Feldbinde
Feldflasche
Feldgandarm
Feldgeräte
Feldgericht
Feldkurat
Feldlazarett
Feldmarschall
Feldmarschalleutnant
Feldpost
Feldpostkarte
Feldspital
Feldwache
Feldwebel
Fetze
Feuerstaffel
Feuerwerker
Fleischkonserve
Flügelcharge
freiwillig
Fuchsloch
Fuhrwesen
Fußsohle
füttern
Gang
Garde
Gasalarm
gebühren
Gefecht
Gefechtmarsch
Gefreiter
Gelenksübung
gelten
Gemaschen
Gemein(er)
Gemüse
Generalmajor
Geschirr
Gesellschaftszimmer
Gesicht
Gewaltmarsch
Gewehr
Gewehrgriff
Gewehrvisite
giften
Glanz
Glied
Grube
Grundbuch
Gurt
Halsbinde
Halsstreifel
halt’s Maul
Handgranate
Hauptmann
Hauptposten
Hausarest
herstellen
Hilfsplatz
Hinterland
Hinterländer
Hof
Honvédhusar
Hornist
Infanterie
Infanterieregiment
Infanterist
Infektionsspital
Inspektionsoffizier
Interwall
Jagdzug
Jäger
Kader
Kadett-Aspirant
Kadett-Feldwebel
Kaiserjäger
Kanon[en]putzer
Kanone
Kanonenfutter
Karl-Truppenkreuz
Karte
Kaserne
Kasernearest
Kavalett
Kaverne
Kirchparade
Klopfen
Koch
Kollone
Komiß
Komiß-
Komißbrot
konservieren
Konstantierung
Kopfstrohsack
Koppel
Korporal vom Tage
Krankenzettel
krepieren
Kriegsartikel
kriegsmäßig
kurzschließen
Lager
lagern
Landsturm
Landsturminfanterist
Landsturmist
Landwehr
Landwehrsoldat
Längediener
Laufgraben
Laufschritt
Leutnant
Liebesgabe
Löhnung
Luft
Mannrüstung
Mannschaft
Manschaftsraum
Mantel
markieren
Marode
Marodenbaracke
Marodenzimmer
Marschadjustierung mit Feldgeräte
Marschbaon
Marschbataillon
marschbereit
Meldereiter
Marschbereitschaft
Marschbrigade
Marschkompagnie
Maschinengewehr
Matrose
Menage
Menagemeister
Militärpaß
Minengang
Minengang
Minenwerfer
Mörser
Mündungsdeckel
Munitionskolone
Munitionswagen
Nachrichten Detachment
nein, keine Re
Oberarzt
Oberleutnant
Oberleutnant-Proviantoffizier
Oberst
Oberstabsarzt
Oberstleutnant
Offiziersheim
Offizierstellvertreter
Öl
Ordonanz
Ordonanzoffizier
Ortskommandant
Packtornister
Paroli
Patrone
Patrontasche
Patrouille
Pfeifendeckel
Plänkler
Platzkommando
Plaztmusik
Post
Privat-Diener
Proprietät
Protze
Proviantoffizier
Puff
Pulvermagazin
putzen
Putzer
Putzfleck
Quartiermacher
rangieren
Rast
rasten
Rechnungsführer
Regimentsarzt
Regimentskasse
Regimentskommando
Regimentsmusik
Reibbürstel
reiben
Reigmentsmagazin
Reitende Artillerie
Reitschule
rekognoszieren
Rekognoszierung
repetieren
Repetiergewehr
Reservespital
Reserve-Stellungen
richten
richtig
rollen
Rottenkommandant
Rücken
Rucksack
Rückzug
Salutieren
Salutierübung
Sammelstelle
Sanitäter
Sanitäts-
Sanitätssoldat
Sanitätswagen
Chargenschuler
Schießstätte
Schildwach
Schlafzimmer
Schnellfeuer
Schuhfetze
Schuhspitze
Schule
Schuss
Schützengraben
Schwanzparade
Schwarm
Schwarmlinie
Schwarmweise
Schwarz
schwärzen
Schwarzlose
schwatzen
Schweinerei
Schwenkung
Seelsorge
Senkgrube
Soldatenheim
Spangen
Spaten
Sperrklappe
Spritze
Stabler
Stabsarzt
Stabsfeldfebel
Staffel
Stallwarte
Stand
Standes-
Standesarmee
Standesoffizier
Stellung
Stiefelette
stopfen
Strafbataillon
Strafe
stramm
strecken
Streichhölzel
Streifschuss
streng
Strohsack
Sturm
Sturmband
Sturmbataillon
Sturmkompanie
Sturmtrupp
Subalternoffizier
Tagskorporal
Teufel
Tornister
Totenkapsel
Train
Trainsoldat
transportfähig
Treffer
Trinkbecher
Trommelfeuer
Tschako
Tschako
Übungsgewehr
Übungsmarsch
Übungsmarsch
Übungsraum
uferloser Idiot
Uniformsorte
Unteroffiziersschule
Unterstand
Vaseline
Vedette
Vergatterung
Vergatterung
verlesen
Verlesung
Verschluss
Visierlinie
Visite
Volltreffer
Vormeister
vorrücken
Vorschrift
Vorspann
Vorspannist
vorwärts
vorwärts gehen
Wachkommandant
Wachkompagnie
Wachmeister
Wachzimmer
Waffenrock
Wäschliste
weiter
weittragendes Geschütz
Werk
wichsen
Widmungskarte
Windisch-Graetz Dragon
Zapfenstreich
Zelt
Zeltblatt
Zimmer
Zimmeraufseher
Zimmerliste
Zimmervisite halten
Zubuße
Zug
Zugsführer
Züngel
Zuspeise
Zvilichhosen
Zwanziger
Zwieback

_________________
Můj praděda byl voják, který válčil na Piavě.
https://sites.google.com/view/przodkowie/home
 
 
redbaron
X. Oficjalista/Oberleutnant


Wiek: 37
Dołączył: 13 Sie 2009
Posty: 501
Skąd: Torun
Wysłany: 2017-12-17, 21:53   

Ursus napisał/a:

Befehl
Befehl

Zdublowany jest celowo czy to przypadek?

Na tę listę rzuciłem tylko okiem, ale pewna kwestia mi się pojawia, którą zapewne we wstępie wyjaśniasz, ale na wszelki wypadek podniosę. To są terminy z niemieckiego-austriackiego. Niby oczywiste, skoro o żołnierzy armii austro-węgierskiej chodzi, ale jeżeli tego nie wyartykułowałeś we wstępie, to ja bym tę sprawę wyjaśnił. Przyszło mi to na myśl jak zobaczyłem
Cytat:

Divisionär

W niemieckim-niemieckim jest zawsze
Divisionskommandeur
Polacy z armii pruskiej z pewnością mieli swoje germanizmy, część zapewne się pokrywała, część mogła być odmienna, z tego prostego względu, że niemieckie słowo było w obu przypadkach różne. Myślałeś kiedyś nad jakieś studium porównawczym?

Ostatnio słyszałem, że jesteś "specjallistą najwyższej klasy" i w pełni się z tym zgadzam ;)
_________________
http://www.home.umk.pl/~jcentek/
https://torun-pl.academia.edu/JaroslawCentek
 
 
Ursus
Hrabia


Dołączył: 30 Wrz 2004
Posty: 5583
Skąd: Leżajsk (dawniej)
Wysłany: 2017-12-18, 08:37   

redbaron napisał/a:
Zdublowany jest celowo czy to przypadek?


Psipadek; dzięki za postrzegawczość!

redbaron napisał/a:
To są terminy z niemieckiego-austriackiego. Niby oczywiste, skoro o żołnierzy armii austro-węgierskiej chodzi, ale jeżeli tego nie wyartykułowałeś we wstępie, to ja bym tę sprawę wyjaśnił.


Naturalnie! Zaznaczyłem to we wstępnie i sporo mówię o tym w zakończeniu. Terminów czy zwrotów typowo austriackich jest trzydzieści kilka: Menage, Bagasch, Brotsack itp. Czasami różnice są minimalne: Niemcy mieli Potronentasche, Austriacy Patrontasche.

redbaron napisał/a:
Polacy z armii pruskiej z pewnością mieli swoje germanizmy, część zapewne się pokrywała, część mogła być odmienna, z tego prostego względu, że niemieckie słowo było w obu przypadkach różne. Myślałeś kiedyś nad jakieś studium porównawczym?


Ha, zgromadziłem już nawet podstawowy materiał, ale wątpię, że wyduszę z tego więcej niż na skromny artykuł albo prezentację konferencyjną. Część rzeczywiście się powtarza. Podstawowy problem jest taki, że znakomita większość pamiętników/wspomnień ukazała się w latach 70. i zdaje mi się, że redakcje mocno ingerowały w tekst i germanizmy wylatywały. Zresztą to w większości są pamiętniki osób wysoko uświadomionych, bojowników o polskość, jak np. Małłek, który jedynie cytuje niemieckie komendy. Muszę lepiej wejść w temat i dotrzeć do oryginałów, najlepiej pisanych przez niskie szarże. Póki co o wiele bardziej obiecujące są germanizmy u legunów; materiału w bród. Ale to temat raczej okołohabilitacyjny. ;)

redbaron napisał/a:
Ostatnio słyszałem, że jesteś "specjallistą najwyższej klasy" i w pełni się z tym zgadzam


Hehe, miło, ale recenzje książki to ostatecznie zweryfikują ;)
_________________
Můj praděda byl voják, který válčil na Piavě.
https://sites.google.com/view/przodkowie/home
 
 
Trotta
Książę
In deinem Lager, Österreich!


Wiek: 38
Dołączył: 17 Paź 2005
Posty: 6780
Skąd: Kraków
Wysłany: 2017-12-19, 07:29   

Ryksztos jeszcze, ryksztos!!! Moj dobry kamarat z Krynicy (Krynicy-Miasta :wink: ) miał przodka oficera w naszej armii - więc okna u niego w domu się ryksztosowało, żeby wiatr nie zatrzasnął (bo i armata musi być zaryksztosowana, żeby nie odbijała przy strzale)
_________________
Oh, meine coleghi, posdraute damà, io alle vi preghi, das Liste me dà. Oh Viena velica che tanto t'amai, scometo na flica che torno nazaj!
 
 
Ursus
Hrabia


Dołączył: 30 Wrz 2004
Posty: 5583
Skąd: Leżajsk (dawniej)
Wysłany: 2017-12-19, 08:27   

Ha, problem w tym, że wszystko muszę mieć poświadczone przynajmniej jednym cytatem z dziennika, wspomnień itp., a pięknego ryksztosa nie znalazłem. Może dlatego, że mało było Polaków w naszej artylerii... To znaczy są pamiętniki oficerów, ale u nich z germanizmami różnie.
_________________
Můj praděda byl voják, který válčil na Piavě.
https://sites.google.com/view/przodkowie/home
 
 
Trotta
Książę
In deinem Lager, Österreich!


Wiek: 38
Dołączył: 17 Paź 2005
Posty: 6780
Skąd: Kraków
Wysłany: 2017-12-19, 09:42   

Cholera, a to chyba były ustne przekazy tylko... No chyba że dałoby się odnaleźć kolejny tom wspomnień wiejskiego kronikarza wsi Kąty :mrgreen:
_________________
Oh, meine coleghi, posdraute damà, io alle vi preghi, das Liste me dà. Oh Viena velica che tanto t'amai, scometo na flica che torno nazaj!
 
 
Ursus
Hrabia


Dołączył: 30 Wrz 2004
Posty: 5583
Skąd: Leżajsk (dawniej)
Wysłany: 2018-04-11, 08:15   

Sprawa kroczy naprzód jak Mackensen przez Galicję. Dostałem bardzo miłe recenzje, książka jest już w składzie. Trzymajcie kciuki!
_________________
Můj praděda byl voják, který válčil na Piavě.
https://sites.google.com/view/przodkowie/home
 
 
Trotta
Książę
In deinem Lager, Österreich!


Wiek: 38
Dołączył: 17 Paź 2005
Posty: 6780
Skąd: Kraków
Wysłany: 2018-04-11, 12:12   

Trzymamy! :grin:
_________________
Oh, meine coleghi, posdraute damà, io alle vi preghi, das Liste me dà. Oh Viena velica che tanto t'amai, scometo na flica che torno nazaj!
 
 
Art
XIX. Chłop/Soldat

Wiek: 66
Dołączył: 18 Paź 2016
Posty: 37
Skąd: Warszawa
Wysłany: 2018-04-11, 21:56   

Bez trzymania kciuków to i tak będzie przebój...
_________________
Galicya nade wszystko !
 
 
Wyświetl posty z ostatnich:   
Odpowiedz do tematu
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Dodaj temat do Ulubionych
Wersja do druku

Skocz do:  

Powered by phpBB modified by Przemo © 2003 phpBB Group