Mało mówi się o c.k. policji. A chciałbym mieć chociaż ogólny pogląd na tę instytucję.
Czy istniała oddzielna policja polityczna? Jak funkcjonariusze odnosili się do Polaków?
Jak wyglądały mundury, jakie stopnie?
Wydaje mi sie ze funkcje porzadkowe w Galicji wypelniala zandarmeria.Sadze tak dlatego ze jeszcze w czasach mojego dziecinstwa w latach szescdziesiatych owczesni milicjanci zwani byli powszechnie zwlaszcza przez starszych "ziandarami".Bylo to w okolicach Tarnowa . Na pewno istnialy policje miejskie. W Tarnowie zostala taka powolana w r.1886 przez burmistrza Rogoyskiego. Istnial rowniez w austriackim MSW wydzial nadzorujacy policje [pewnie rowniez polityczna].Nie spotkalem sie nigdzie z okresleniem kompetencji poszczegolnych sluzb
W Wiedniu, Pradze, Krakowie, Ostrawie funkcionowala Policja. Na pozostalym obszarze funkcionowala k.k. Gendarmerie. Poprobuje znalesc link do muzeum Policii v Pradze, powinno tam cos byc.
_________________ Jak sie ludzie chca porozumiec, to brak jezyka nieprzeszkadza.
W Galicji sprawami bezpieczeństwa i i porządku zajmowały się dyrekcje policji, a ich naczelnym zadaniem była kontrola lojalności mieszkańców wobec cesarstwa oraz cenzura. W 1785 powołano Dyrekcję Policji we Lwowie (działała do 1848), 1796 w Krakowie (działała do 1809 i 1847–1848), które kierowały bardzo rozbudowanym aparatem policyjnym .
W każdym z tych miast za stan porządku odpowiedzialni byli sędziowie ziemscy (landwójtowie), ustanowieni w poszczególnych dzielnicach. Każdy landwójt miał do pomocy kilku stróżów nocnych i ziemskich. W systemie policyjnym zaboru austriackiego bardzo ważną rolę kontrolną odgrywał nadzorca dzielnicowy, który nie wchodził w skład urzędu landwójta, lecz był pracownikiem Dyrekcji Policji.
Dyrekcji Policji podlegały nadkomisariaty i komisariaty w miastach, straż policyjno-wojsk. (Militär-Polizei-Wachkommando) i tajni agenci; obie dyrekcje podlegały austr. Minist. Policji (utworzonemu 1793), a od 1801 — Nadwornej Izbie Policyjnej i Cenzuralnej (Oberste Polizei- und Censurhofstelle) w Wiedniu.
W czasie Wiosny Ludów władze powstańcze zaboru austriackiego zlikwidowały Dyrekcję Policji. Jej kompetencje przejął miejscowy magistrat
W 1851–60 system policyjny został znacznie zaostrzony
Już w 1852 roku kompetencje policyjne magistratu przekazano powołanym Starostwom Grodzkim, a po kolejnych czterech latach powrócono do instytucji Dyrekcji Policji, działającej dc końca istnienia Cesarstwa Austro-Węgierskiego.
Od 1859 istniało Minist. Policji, któremu podlegały starostwa i namiestnictwa; ich organami wykonawczymi była straż policyjna (Polizeiwachmänner) i żandarmeria (istniejąca od 1849), zorganizowana w sposób wojsk.; policją lokalną kierowały zarządy gminne, w dużych miastach istniały rządowe dyrekcje policji.
Natomiast w Wolnym Mieście Kraków funkcje policyjne w ramach Dyrekcji Policji pełniło 500 milicjantów i 40 konnych żandarmów. W 1817 roku milicję podzielono na ruchomą (pełniącą służbę policyjną) oraz nieruchomą (pełniącą służbę wartowniczą i honorową). Żandarmeria zajmowała się wykrywaniem zbrodni i ciężkich przestępstw, aresztowaniem sprawców schwytanych na gorącym
uczynku, zapobieganiem żebractwu i włóczęgostwu, ochroną własności i bezpieczeństwem
mieszkańców, zapobieganiem i likwidowaniem nielegalnych zgromadzeń. Na podstawie specjalnego zezwolenia mogli dokonywać rewizji (jedynie w dzień, a w nocy tylko w sytuacjach nie cierpiących zwłoki).
W żandarmerii obowiązywały ściśle określone warunki przyjęcia do tej formacji. Kandydatem musiał być mężczyzna w wieku 25-40 lat, o wzroście minimum 5 stóp i 4 cale, który odsłużył 6 lat w wojsku lub 5 lata w milicji, umiejący czytać i pisać po polsku. Kandydat musiał być człowiekiem poważnym, postępować zgodnie z zasadami moralności chrześcijańskiej, unikać hazardu, pijaństwa i nierządu. Nie mógł (podobnie jak jego żona) prowadzić szynku lub zakładu rzemieślniczego.
W 1849 roku w trakcie reorganizacji służb policyjnych Austrii, żandarmeria krakowska została
wchłonięta przez austriacką.
Austro-węgierska żandarmeria polowa przed pierwszą wojną światową
Austro-węgierska żandarmeria polowa (Feldgandarmerie) była złożoną organizacją . W istocie nie istniał jeden korpus żandarmerii polowej . W czasie wojny różne formacje żandarmerii wypełniały funkcję policji wojskowej .
Żandarmeria (Gendarmerie) była organizacją paramilitarną , do zadań której należało zabezpieczenie porzadku publicznego oraz bezpieczeństwa państwowego , a w czasie wojny – pełniła funkcję policji przy różnych sztabach wyższego szczebla . Żandarmeria podlegała austriackiemu ministrowi obrony i węgierskiemu ministrowi honwedu . Jej skład osobowy był werbowany sposród oficerów , podoficerów i szeregowych którzy odbyli służbę w wspólnej armii lub obronie terytorialnej .
Żandarmeria składała sie z czterech organizacji terytorialnych :
1. Żandarmerii cesarsko-królewskiej (k. k. Gendarmerie), w cesarstwie austriackim .
2. Królewskiej żandarmerii węgierskiej (k. u. Gendarmerie), w królestwie węgierskim .
3. Królewskiej żandarmerii węgiersko-słoweńsko-chorwackiej (k. Ungarisch-kroatisch-slawonische Gendarmerie) w Chorwacji posiadającej autonomię w ramach królestwa węgierskiego
4. Cesarski i królewski korpus żandarmów w Bosni i Chercegowinie ( k .u .k Gendarmerie fuer Bosnien und die Herzegovina lub bosnien-hercegovinian Gendarmerie ) - Bosnia i Hercegowina jako terytoria oficjalnie okupowane posiadały specjalny status i do ich aneksji w roku 1908 w skład cesarstwa austro-węgierskiego nie wchodziły .
W czasie pokoju żandarmeria austriacka była podzielona na czternascie ( od 1 do 14) komend krajowych (Landesgendarmeriekommando). Taka komenda istniała w każdej z ziem której posłowie zasiadali w austriackiej Radzie Panstwa . Na czele komendy stał oficer sztabowy (major , podpułkownik).
Komendy krajowe dzieliły sie z kolei na komendy okręgowe (Abteilungskommando) pod kierownictwem rotmistrza lub porucznika . I tak przykładowo , komenda krajowa nr. 1 w Wiedniu składała sie z dziesięciu komend okręgowych ( od 1 do 10) , a nr. 5 Lwow – z 36 .
Komendy okręgowe składały sie z komend rejonowych (Bezirksgendarmeriekommandos) i posterunków żandarmerii (Gendarmerieposten) pod dowództwem podoficerów starszych .
Na Bukowinie istniała specjalna formacja żandarmerii – 350 konnych żandarmów .
Oficerowie i podoficerowie w stopniu wachmistrza sztabowego (Stabswachtmeister) byli uzbrojeni w oficerską szablę piechoty i rewolwer lub pistolet . Pozostali niżsi stopniem w karabin M1890 z bagnetem i szablę żandarmerii .
Węgierska żandarmeria była zorganizowana na tych samych zasadach , jak austriacka . Dzieliła sie na osiem dystryktow , ktore składały sie z skrzydeł (Flügel) pod dowództwem rotmistrzow . Niższym szczeblem były plutony (Zuege).
Węgiersko-słoweńsko-chorwacka miała organizację węgierską , a siedziba dowództwa miesciła sie w Zagrzebiu .
Bosniacko-chercegowińską z siedzibą dowództwa w Sarajewie , dowodził generał-major lub pułkownik . Dzieliła sie na skrzydła , plutony i posterunki .
Policja wojskowa (Militaerwachkorps) stanowiła wojskowe oddziały policyjne (Militaer-Polizeiwachkorps), rozmieszczone w Lwowie , Krakowie i Przemyslu , oraz oddział przy cesarsko-królewskim sądzie cywilnym (Militaerwachkorps fuer die k. k. Zivilgerichte), w Wiedniu . Do zadań ostatniego należało wspieranie władz cywilnych . Składał sie z dowódcy w stopniu kapitana i 300 policjantów wojskowych (oficerów oraz niższych stopni).
Oddziały w Krakowie i Lwowie , pod dowództwem kapitanów liczyły odpowiednio 560 i 510 policjantów wojskowych , a w Przemyslu jednego oficera i 100 policjantów wojskowych .
Przy wykonywaniu obowiązków służbowych żandarmeria polowa (Feldgendarmerie) wszystkich stopni nosiła na lewej ręce powyżej łokcia szeroką (54 mm) żółto-czarną opaskę . Wyglad tych opasek był różny , na większosci był jednak napis "FELDGENDARMERIE".
Odznaką austriackiej żandarmerii był chełm pikelhauba (Pickelhaube), a węgierskiej czarny kapelusz .
Nie możesz pisać nowych tematów Nie możesz odpowiadać w tematach Nie możesz zmieniać swoich postów Nie możesz usuwać swoich postów Nie możesz głosować w ankietach
