Austro-Węgry :: Zobacz temat

Karl_Kuk · Wysłany: 2005-03-06, 09:57 **C. K./C. i K. artyleria forteczna.**

Przykład ościennych państw (Rosja, Prusy) oraz wnioski płynące z bitewnych epizodów (szczególnie Wiosna Ludów 1848), skłoniły sztabowców do działań w kierunku wyodrębnienia z ogólnych formacji artyleryjskich specjalnych oddziałów mających operować w obrębie umocnień, w szczególności w stałych twierdzach. W miarę rozwoju techniki oraz sztuki wojennej coraz bardziej uwidaczniała się specyfika takiej służby, której przyzwyczajeni do działań na otwartej przestrzeni artylerzyści nie potrafili podołać.

Tak więc w roku 1850 sformowano osiem samodzielnych batalionów artylerii fortecznej, które otrzymały następujące przydziały: FAB 1 - Prag, FAB 2 - Wien, FAB 3 - Pest, FAB 4 - Verona, FAB 5 - Venedig, FAB 6 - Triest, FAB 7 - Zara, FAB 8 - Mainz. Każdy z nich posiadał sztab, kancelarię oraz sześć kompanii. Wymienione bataliony zostały rozformowane w 1854 r. a pododdziały wcielono do artylerii ogólnej.

Do koncepcji powrócono w roku 1863, gdy na bazie wcześniejszych, utworzono kompanie forteczne przeznaczone do walk w rejonach umocnionych. Następnie - w roku 1867 zaczęto ponownie formować bataliony forteczne (każdy po 5 kompanii), które otrzymały następujące przydziały: FAB 1 - Theresienstadt, FAB 2 - Josefstadt, FAB 3 - Wien, FAB 4 i FAB 5 - Olmütz, FAB 6 - Krakau, FAB 7 - Komorn, FAB 8 - Temasvar, FAB 9 - Innsbruck. W roku następnym dokooptowano kolejne: FAB 10 - Pola, FAB 11 - Ragusa, FAB 12 - Zara.

W późniejszych latach (1870, 1880) zmieniano dyslokację niektórych, spośród sformowanych batalionów.

Kolejną, zasadniczą reformę artylerii fortecznej przyniosły lata 90-te XIX wieku. Miało to bezpośredni związek z rozpowszechnianiem się pancerza w fortyfikacji i programem budowy nowego typu - pancernych - fortów, początkowo ześrodkowanych, klasy Einheitsfort, następnie również mniejszych dzieł do obrony bliskiej, klasy Nahkampfwerk.
Z początkiem roku 1891 sformowano sześć pułków i trzy samodzielne bataliony forteczne. Pułki o numerach 1 - 3 posiadały w swym składzie po trzy bataliony, pułki 4 - 6 tylko po dwa. Każdy batalion posiadał sztab, cztery kompanie polowe oraz jedną kadrową ( z niej formowano później k. zapasowe albo k. marszowe). Od 1893r. pułki o numerach 1 -3 otrzymały dodatkowo ruchomą grupę baterii oblężniczych, pułk nr 6 - dwie takie grupy.

Wkrótce każdy z pułków otrzymał też po jednym oddziale balonowym i po jednym oddziale oświetleniowym, ten ostatni - dla każdego batalionu. Ponadto w składzie pułku znalazły się kuchnie polowe, tabory, park artyleryjski i oddział zaprzęgowy. Lokalizacja poszczególnych jednostek była następująca: FAR 1 - Wien, FAR 2 - Krakau, FAR 3 - Przemysl, FAR 4 - Pola, FAR 5 - Tivat, FAR 6 - Komorn, FAB 1 - Brixen, FAB 2 - Mostar, FAB 3 - Pola.

W 1908r. istniejące jednostki pogrupowano w 5 brygad artylerii fortecznej z następującymi dyslokacjami: FAB 1 - Wiedeń, FAB 2 - Kraków, FAB 3 - Trydent, FAB 4 - Pola, FAB 5 - Sarajewo. W dalszych latach w niektórych pułkach (np. FAR 2) zmniejszono liczbę batalionów do dwóch, sukcesywnie powiększono też liczbę samodzielnych batalionów do 10 (w sumie). W przededniu wybuchu wojny, w lecie 1914r. powiększono liczbę batalionów w pułkach do czterech i rozpoczęto formowanie kompanii marszowych.

W światową wojnę wkraczała artyleria forteczna dysponujac mocno zróżnicowanym sprzętem. Długoletnia polityka "upychania" po twierdzach sprzętu przestarzałego powodowała, iż ok. 30% parku artyleryjskiego stanowiły działa cokolwiek muzealne, niekiedy ładowane odprzodkowo, często na czarny proch artyleryjski. Z drugiej wszakże strony, to właśnie w jednostkach artylerii fortecznej znajdował się najwyższej klasy i najbardziej zaawansowany technicznie sprzęt, jak np. zmotoryzowane moździerze Śkody 305 mm, czy ukryte pod fortecznymi pancerzami, obrotowe działa. Siłę obronną twierdz wzmacniały ponadto jednostki artylerii polowej, wprowadzane na czas spodziewanych manewrów nieprzyjaciela.

Późnym latem 1914r. niektóre jednostki artylerii fortecznej "wypożyczyły" niemieckim sojusznikom najcięższy, zmotoryzowany sprzęt wraz z obsługą - do rozbijania belgijskich i francuskich twierdz na froncie zachodnim. Były to: 5 i 6 kompania z "krakowskiego" FAR 2 ( moździerze 30,5 cm ) oraz 1 i 2 kompania z FAB 8 ( moździerze 24 cm ). Pododdziały te wybitnie przyczyniły się do przełamania frontu zachodniego.

Po początkowych zmaganiach o twierdze Kraków i Przemyśl, jednostki artylerii fortecznej zostały skierowane na front, gdzie walczyły o przełamywanie ufortyfikowanych punktów oporu wroga wszędzie tam, gdzie nakazywała bieżąca potrzeba. W roku 1917, po kasacie twierdz (zdegradowanych do statusu przyczułków umocnionych), również oddziały artylerii fortecznej uległy formalnemu rozwiązaniu. Pozostałe po nich pododdziały przemianowano na - nowo wówczas utworzone - jednostki artylerii najcięższej. W tych formacjach artylerzyści forteczni dosłużyli do końca wojny.