Wysłany: 2008-04-27, 17:15Ultimatum z 1914 roku i teksty poboczne
Na pierwszy ogień pójdzie tekst zapewniający o wsparciu niemieckiego sojusznika, tj. telegram kanclerza, Bethmanna-Hollwega do niemieckiego ambasadora w Wiedniu.
Berlin, 6 lipca 1914 r.
Cytat:
Poufne. Dla osobistej informacji i porady Waszej Ekscelencji
Wczoraj ambasador Austro-Węgier przekazał Cesarzowi poufny osobisty list od Cesarza Franciszka Józefa, w którym przedstawia obecną sytuację z austro-węgierskiego punktu widzenia, oraz opisuje środki, które Wiedeń ma na widoku. Kopia tego listu zostaje przesłana do Waszej Ekscelencji.
Odpowiedziałem dzisiaj hrabiemu Szagyeny w imieniu Jego Wysokości, że Jego Wysokość przesyła podziękowania Cesarzowi Franciszkowi Józefowi za jego list i wkrótce odpowie nań osobiście. W tym czasie Jego Wysokość pragnie powiedzieć, że nie jest ślepy na niebezpieczeństwo, które zagraża Austro-Węgrom i tym samym Trójprzymierzu, jako wynikowi rosyjskiej i serbskiej panslawicznej agitacji. Wiadomo, że Jego Wysokość czuje pełne zaufanie do Bułgarii i jej władcy i naturalnie ma skłonności do otoczenia opieką naszego starego sojusznika Rumunię i jej księcia, Hohenzollerna. Jednak całkowicie rozumie, że Cesarzowi Franciszkowi Józefowi, zważywszy na postawę Rumunii i niebezpieczeństwo nowego sojuszu bałkańskiego, skierowanego przeciw Monarchii Dunajskiej, zależy na doprowadzeniu do porozumienia pomiędzy Bułgarią a Trójprzymierzem. (...) Co więcej, Jego Wysokość dołoży starań w Bukareszcie, nawiązując do życzeń Cesarza Franciszka Józefa, aby wpłynąć na Króla Karola, aby wypełnił obowiązki swojego sojuszu, aby wyrzekł się Serbii i nacisnął na rumuńskie agitacje skierowane przeciw Austro-Węgrom.
Na koniec, tak bardzo, jak tyczy to Serbii oczywiście, Jego Wysokość nie może wtrącać się do obecnego sporu pomiędzy Austro-Węgrami a tym krajem, jako że nie leży to w jego kompetencjach. Jednak Cesarz Franciszek Józef może być spokojny, że Jego Wysokość będzie wiernie stał przy Austro-Węgrzech, jak wymagają tego zobowiązania tego sojuszu i wiekowa przyjaźń.
- Bethmann-Hollweg
Następnie treść ultimatum austro-węgierskiego:
Cytat:
23 lipca 1914 roku, Hrabia Leopold von Berchtold, c. i k. Minister Spraw Zagranicznych Monarchii Austro-Węgier, do von Giesla, Ministra w Belgradzie:
Wiedeń, 22 lipca 1914 roku.
Niech Wasza Ekscelencja przekaże tę notę Królewskiemu Rządowi po południu w czwartek, 23 lipca: 31 marca 1909 roku Królewski Minister Serbii na Dworze we Wiedniu złożył, w imieniu swojego Rządu, następującą deklarację Cesarsko-Królewskiemu Rządowi:
Serbia uznaje, że jej prawa nie zostały naruszone przez sytuację w Bośni i w związku z tym podporządkuje się ona decyzjom osiągniętym przez Władze w połączeniu z Artykułem 25 Traktatu Berlińskiego. Serbia, akceptując zawiadomienie Wielkich Mocarstw, zobowiązuje się do zaniechania postawy protestu i oporu, co na siebie nałożyła z szacunkiem do aneksji od ostatniego października, ponadto zobowiązała się zmienić tendencję swojej obecnej polityki wobec Austro-Węgier i do życia na stopie przyjaznych i życzliwych stosunków na przyszłość.
Teraz historia ostatnich kilku lat, a szczególnie bolesne wydarzenia z 28 czerwca, udowodniły obecność ruchu wywrotowego w Serbii, którego celem jest oddzielenie pewnych części swojego terytorium z Monarchii Austro-Węgierskiej. Ten ruch, który powstał właśnie pod okiem Rządu Serbskiego, później znalazł wyraz w aktach terroryzmu poza terytorium Królestwa, w przypadkach zamachów i morderstw.
Daleki od spełniania tych formalnych obowiązków, zawartych w swojej deklaracji z 31 marca 1909 roku, Królewski Rząd Serbski nie uczynił nic, aby stłumić ten ruch. Tolerował kryminalne aktywności różnych związków i stowarzyszeń skierowanych przeciwko Monarchii, niekontrolowane wypowiedzi w prasie, gloryfikowanie autorów zamachów, uczestnictwo oficerów i urzędników w wywrotowych intrygach; tolerował niezdrową propagandę w publicznych wydawnictwach; oraz tolerował każdą manifestację, która mogła zwodzić ludność Serbii w kierunku nienawiści do Monarchii i pogardy dla Jej instytucyj.
Ta tolerancja, której winien był Rząd Serbski, była ciągle widoczna w momencie, kiedy wydarzenia z dwudziestego ósmego czerwca pokazały całemu światu straszne konsekwencje takiej tolerancji.
Od mężów stanu i wyznań kryminalnych autorów zamachu z dwudziestego ósmego czerwca jasnym jest, że morderstwo w Sarajewie było wymyślone w Belgradzie, że mordercy otrzymali broń i bomby, w które byli wyposażeni, od serbskich oficerów i urzędników należących do Narodnej Odbrany, i, ostatecznie, że wysyłka kryminalistów i ich broni do Bośni została zorganizowana i przeprowadzona przy pomocy serbskich władz granicznych.
Dostarczone przez dochodzenie wyniki nie pozwalają dłużej Cesarskiemu i Królewskiemu Rządowi podtrzymywać stanowiska cierpliwej tolerancji, które od lat pokazywało kierunek tych agitacyj, które skupiają się w Belgradzie i stąd rozprzestrzeniają się na terytoria Monarchii. Zamiast tego, te wyniki narzucają na Cesarski i Królewski Rząd obowiązek położenia kresu tym intrygom, które stanowią stałą groźbę dla pokoju Monarchii.
Żeby osiągnąć tego koniec, Cesarski i Królewski Rząd widzi się zmuszonym żądać, aby Rząd Serbski udzielił oficjalnego zapewnienia, że potępi propagandę skierowaną przeciwko Austro-Węgrom, to jest całość działań, których ostatecznym celem jest oddzielenie od Monarchii terytoriów, które do Niej należą; i że uzna swój obowiązek stłumić, w każdym znaczeniu tego słowa, tę kryminalną i terrorystyczną propagandę. Żeby nadać tym zapewnieniom uroczystą postać, Królewski Rząd Serbski opublikuje na pierwszej stronie swojego oficjalnego organu z 13/26 lipca następującą deklarację:
"Królewski Rząd Serbii potępia propagandę skierowaną przeciwko Austro-Węgrom, to jest całość działań, których ostatecznym celem jest oddzielenie od Monarchii Austro-Węgier terytoriów, które do Niej należą, i szczerze żałuje strasznych konsekwencyj tych kryminalnych transakcyj.
Królewski Rząd Serbii wyraża ubolewanie, że oficerowie i urzędnicy serbscy brali po części udział we wspomnianej wyżej propagandzie i w ten sposób zagrozili przyjaznym i życzliwym stosunkom, do kultywacji których Królewski Rząd uroczyście się zobowiązał swoimi deklaracjami z 31 marca 1909 roku.
Królewski Rząd, który nie pochwala i odpiera każdy pomysł i każdą możliwość wtrącania się do losów ludności jakiejkolwiek części Austro-Węgier, wyraża ubolewanie, gdyż jest jego najbardziej wyraźnym obowiązkiem zwracać uwagę na oficerów, urzędników i całej ludności królestwa, że na przyszłość będzie kontynuował najwyższą surowość w stosunku do osób, które staną się winne takich działalności, działalności do których zapobieganiu i tępieniu Rząd użyje wszelkich wysiłków."
Ta deklaracja powinna być równocześnie przedstawiona uwadze Armii Królewskiej w rozkazie dnia od Jego Królewskiej Mości Króla i przez publikację w oficjalnym organie armii.
Ponadto, Królewski Rząd Serbski zobowiąże się do:
1. zakazania rozpowszechniania każdej publikacji, która będzie podburzać nienawiść i pogardę do Monarchii, i której generalna tendencja będzie skierowana przeciwko terytorialnej integralności tejże;
2. natychmiastowego rozwiązania Narodnej Odbrany, skonfiskowania jej wszystkiego, co odnosi się do propagandy, i do postąpienia w ten sam sposób z innymi związkami i ugrupowaniami w Serbii, które zajmują się propagandą przeciwko Austro-Węgrom; Królewski Rząd podejmie takie środki, jakie są niezbędne do upewnienia się, że rozwiązane ugrupowania nie będą kontynuować swoich działań pod innymi nazwami i w innych formach;
3. bezzwłocznego wyeliminowania z rozporządzeń publicznych w Serbii wszystkiego, czy powiązanego z nauczaniem wojska, czy z metodami nauczania, co służy lub może służyć żywieniu propagandy przeciwko Austro-Węgrom;
4. usunięcia ze służb militarnej i administracyjnej ogólnie wszystkich oficerów i urzędników, którzy byli winni rozprowadzaniu propagandy przeciwko Austro-Węgrom, których nazwiska Cesarski i Królewski Rząd rezerwuje sobie prawo podania Rządowi Królewskiemu podczas przesyłania istotnych dowodów będących w jego posiadaniu;
5. wyrażenia zgody na współpracę w Serbii organów Cesarskiego i Królewskiego Rządu podczas tłumienia ruchów wywrotowych skierowanych przeciwko jedności Monarchii;
6. ustanowienia dochodzenia sądowego wobec wszystkich uczestników konspiracji z dwudziestego ósmego czerwca, których można znaleźć na terytorium serbskim; organy Cesarskiego i Królewskiego Rządu wydelegowani w tym celu wezmą udział w postępowaniu prawnym odbywającym się w tym celu;
7. podjęcia z całym pośpiechem aresztowania majora Woisława Tankosić'a i Milana Ciganowicza, urzędnika serbskiego, który został wyjawiony przez wyniki śledztwa;
8. zapobieżenia skutecznymi środkami uczestnictwa władz serbskich w przemycie przez granicę broni i materiałów wybuchowych; zwolnienia ze służby i surowego ukarania tych członków Służby Granicznej w Szabac i Losnica, którzy pomogli przekroczyć granicę autorom przestępstwa w Sarajewie;
9. udzielenia wyjaśnień Cesarskiemu i Królewskiemu Rządowi dotyczących nieuzasadnionych wypowiedzi wysokich funkcjonariuszy serbskich w Serbii i za granicą, którzy, bez szacunku dla swojej oficjalnej pozycji, nie wahali się wyrazić się we wrogi sposób odnośnie Austro-Węgrach od zamachu dwudziestego ósmego czerwca;
10. bezzwłocznego poinformowania Cesarskiego i Królewskiego Rządu o podjętych środkach stanowiących się na powyższe punkty.
Cesarski i Królewski Rząd oczekuje na odpowiedź od Rządu Królewskiego najpóźniej w sobotę, dwudziestego piątego bieżącego miesiąca, o szóstej po południu.
Do tej noty zostało dołączone przypomnienie o wynikach śledztwa w Sarajewie, w rozmiarach, jakich odnoszą się do funkcjonariuszy wymienionych w punktach 7 i 8.
DODATEK:
"Śledztwo podjęte przez sąd w Sarajewie przeciwko Gawriłło Principowi i jego towarzyszy ze względu na popełniony zamach 28 czerwca bieżącego roku z winą wspólników, trwało dopóki nie dotarto do następujących wniosków:
1. Plan zamordowania Arcyksięcia Franciszka Ferdynanda podczas jego pobytu w Sarajewie został spreparowany w Belgradzie, przez Gawriłło Principa, Nedeljko Cabrinović'a, niejakiego Milana Ciganović'a i Trifko Grabescha przy pomocy majora Voija Tankosić'a.
2. Sześć bomb i cztery pistolety Browning z amunicją - użyte jako narzędzia przez przestępców - zostały zdobyte i podarowane Principowi, Cabrinović'owi i Grabeschowi w Belgradzie przez niejakiego Milana Ciganović'a i majora Voija Takosić'a.
3. Bomby są granatami ręcznymi pochodzącymi ze składu broni Armii Serbskiej w Kragujevac.
4. Aby zagwarantować powodzenie zamachu, Ciganović nauczył Principa, Cabrinović'a i Grabescha używać granatów i udzielił lekcyj strzelania pistoletami Browning w lesie nieopodal strzelnicy w Topschider.
5. Aby umożliwić przejście Principa, Cabrinović'a i Grabescha przez granicę z Bośnią i Hercegowiną i przemycić ich broń, Ciganović zorganizował całkowicie tajny system transportu. Wejście przestępców i ich broni do Bośni i Hercegowiny zostało wykonane przez głównych urzędników granicznych w Szabatz (Rade Popović) i Losnica, jak również przez agenta celnego Budivoj Grbić w Losnicy, przy współudziale kilku innych."
Przy okazji wręczania tej noty, proszę Waszą Ekscelencję o dodanie ustnie, że - w przypadku nie otrzymania bezwarunkowej pozytywnej odpowiedzi Rządu Królewskiego w tym czasie - po czasie 48 godzin nieprzekraczalnego terminu odnośnie tej noty, mierzonego od dnia i godziny Pańskiego otrzymania jej, zostanie Pan zobowiązany do opuszczenia c.-k. Ambasady w Belgradzie razem ze swoim personelem.
- Hrabia Berchtold
Odpowiedź Królewskiego Rządu Serbskiego na ultimatum:
Cytat:
25 lipca 1914 roku
Rząd Królewski otrzymał wiadomość od Cesarskiego i Królewskiego Rządu 23 bm. i jest przekonany, że jego odpowiedź rozproszy wszystkie nieporozumienia, które zagrażają zniszczeniem przyjaznych i życzliwych stosunków pomiędzy monarchią austriacką i Królestwem Serbii.
Rząd Królewski jest świadomy, że nigdzie nie były ponawiane protesty przeciwko wielkiej przyjaznej Monarchii, jak te, które były raz wyrażone w Skupczynie, jak i deklaracja i działania odpowiedzialnych przedstawicieli państwa w owym czasie, i które zostały przerwane przez serbską deklarację 31 marca 1909 roku; ponadto, że od tego czasu ani różne władze królestwa, ani urzędnicy nie spróbowali zmieniać stanu politycznego i prawnego utworzonego w Bośni i Hercegowinie. Królewski Rząd oświadcza, że C. i K. Rząd nie poczynił w tym sensie żadnego protestu wyłączając przypadek tekstu, odnośnie którego C. i K. Rząd otrzymał całkowicie satysfakcjonujące wyjaśnienie. Podczas kryzysu bałkańskiego, Serbia dała w wielu przypadkach dowód swojej pokojowej i umiarkowanej polityki, i to, że pokój został zachowany, jest zasługą Serbii i jej poświęceń, które poniosła w interesie pokoju w Europie.
Nie można zmusić Rządu Królewskiego do odpowiedzialności za wypowiedzi o charakterze prywatnym, jak i za przypadki artykułów prasowych i pokojowej pracy społeczeństwa. Za wypowiedzi, które mają wiele wspólnego w brzmieniu z tymi w innych krajach, i które zwykle pozostają poza kontrolą państwa. Rząd Królewski pokazał uprzejmość w rozwiązywaniu całej serii problemów, które narosły pomiędzy Serbią a Austro-Węgrami, dzięki czemu mógł rozwiązać wiele z nich na korzyść obu krajów.
Dlatego też Rząd Królewski był boleśnie zaskoczony przez stwierdzenia, że obywatele Serbii brali udział w przygotowaniach do zamachu w Sarajewie. Rząd spodziewał się być zaproszonym do współpracy w śledztwie dotyczącym przestępstwa i był gotowy, celem udowodnienia swojej całkowitej słuszności, wszcząć postępowanie przeciwko wszystkim osobom, odnośnie których otrzymałby informacje.
Nawiązując do życzeń C. i K. Rządu, Rząd Królewski jest przygotowany do poddania sądowi, bez zwracania uwagi na pozycję i rangę, każdego obywatela serbskiego, którego uczestnictwo w przestępstwie w Sarajewie zostanie udowodnione. Rząd zobowiązuje się szczególnie do opublikowania 26 lipca na pierwszej stronie swojego oficjalnego organu następującego ogłoszenia:
"Królewski Rząd Serbski potępia każdą propagandę, która mogłaby być skierowana przeciwko Austro-Węgrom, tj. całość działań celujących w oddzielenie poszczególnych terytoriów od monarchii Austro-Węgier i wyraża szczere ubolewanie z powodu pożałowania godnych konsekwencyj tych kryminalnych machinacyj...
Rząd Królewski wyraża ubolewanie, że, nawiązując do noty C. i K. Rządu, pewni serbscy oficerowie i funkcjonariusze brali udział we wspomnianej propagandzie, i że z tego powodu zagrozili przyjaznym stosunkom, do których Rząd Królewski uroczyście się zobowiązał przez deklarację z 31 marca 1909 roku...
Rząd Królewski zobowiązuje się również:
1. Podczas następnego spotkania w Skupczynie do ucieleśnienia w prawie prasowym klauzuli, a mianowicie, że podburzanie do nienawiści i pogardy do Monarchii będzie karane najbardziej poważnie, jak i każda publikacja, której generalna tendencja jest skierowana przeciwko terytorialnej integralności Austro-Węgier.
Zobowiązuje się, patrząc na nadchodzącą rewizję konstytucji, do zawarcia poprawki w Art. 22 prawa konstytucyjnego, która zezwala na konfiskatę takich publikacyj, jako że jest to obecnie niemożliwe ze względu na jasną definicję w Art. 12 konstytucji.
2. Rząd nie ma żadnych dowodów, i nota C. i K. Rządu ich nie przedstawia, że stowarzyszenie Narodna Odbrana i inne podobne stowarzyszenia popełniły do tej pory jakiekolwiek przestępcze działania przez któregokolwiek ze swoich członków. Mimo wszystko jednak, Rząd Królewski akceptuje żądanie C. i K. Rządu i rozwiązuje stowarzyszenie Narodna Odbrana, jak i każde stowarzyszenie skierowane przeciwko Austro-Węgrom.
3. Królewski Rząd Serbski zobowiązuje się do bezzwłocznego wyeliminowania z rozporządzeń publicznych w Serbii wszystkiego, co mogłoby wspierać propagandę skierowaną przeciwko Austro-Węgrom pod warunkiem, że C. i K. Rząd dostarczy dowody takiej propagandy.
4. Rząd Królewski jest również gotowy do zwolnienia tych oficerów i urzędników ze służb wojskowych i cywilnych, odnośnie których zostało udowodnione przez sądowe śledztwo, że byli winni działań przeciwko integralności terytorialnej Monarchii; Rząd spodziewa się, że C. i K. Rząd skontaktuje się z nim celem rozpoczęcia śledztwa nazwisk tych oficerów i urzędników, i faktów, z którymi zostali powiązani.
5. Rząd Królewski przyznaje, że nie rozumie sensu i zakresu żądania C. i K. Rządu, które tyczy się obowiązku ze strony Rządu Królewskiego do dopuszczenia do współpracy urzędników C. i K. Rządu na terytorium serbskim, ale deklaruje, że jest jego wolą zaakceptowanie każdej współpracy, która nie jest sprzeczna z prawem międzynarodowym i prawem karnym, jak i z przyjacielskimi i życzliwymi stosunkami.
6. Rząd Królewski uważa za swój obowiązek rozpoczęcie śledztwa wobec wszystkich tych osób, które uczestniczyły w zamachu 28 czerwca i które znajdują się na jego terytorium. Jak dotąd, uznano współpracę w tym śledztwie ze specjalnie wydelegowanymi urzędnikami C. i K. Rządu, ale nie może ona zostać zaakceptowana, gdyż byłoby to pogwałcenie konstytucji i prawa karnego. Ale w niektórych przypadkach wyniki śledztwa mogą zostać przekazane urzędnikom Austro-Węgier.
7. Rząd Królewski zarządził wieczorem tego dnia, w którym otrzymano notę, aresztowanie majora Woisława Tankosić'a. Jednak, jak dotąd, zainteresowano się Milanem Cigatowić'em, który jest obywatelem Monarchii Austro-Węgier, i który został zatrudniony od 28 czerwca w Departamencie Kolei, nie możliwe było zlokalizowanie go i został wysłany za nim list gończy.
C. i K. Rząd jest proszony o przedstawienie, jak szybko to możliwe, dla celów prowadzenia śledztwa, obecnych podejrzeń i dowodów uzyskanych podczas śledztwa w Sarajewie.
8. Rząd Serbski wzmocni i poczyni ostrzejsze środki dla stłumienia przemytu broni i materiałów wybuchowych.
Jest to automatycznie związane z natychmiastowym wszczęciem postępowania i surowym ukaraniem tych urzędników służby granicznej na linii Szabac-Losnica, którzy złamali swoje obowiązki i którzy pozwolili zamachowcom przekroczyć granicę.
9. Rząd Królewski jest gotowy udzielić wyjaśnień o wypowiedziach, których jego urzędnicy w Serbii i za granicą udzielili w wywiadach po zamachu, i które, nawiązując do twierdzenia C. i K. Rządu, były wrogie Monarchii. Gdy tylko C. i K. Rząd wskaże szczegóły, gdzie te wypowiedzi zostały poczynione i udowodni, że te wypowiedzi zostały w rzeczywistości udzielone przez wspomnianych funkcjonariuszy, Rząd Królewski sam zadba, aby zostały zebrane niezbędne dowody i zeznania.
10. Rząd Królewski poinformuje C. i K. Rząd tak wyczerpująco, jak nie zostało to umieszczone w tej nocie, o przedsięwziętych środkach, jak tylko każdy z nich będzie wprowadzany do działania.
Królewski Rząd Serbski wierzy, że będzie we wspólnym interesie nie przyśpieszanie rozwiązania tej sprawy i dlatego też jest, w przypadku gdyby C. i K. Rząd nie czuł się usatysfakcjonowany tą odpowiedzią, gotowy, jak zawsze, do zaakceptowania rozwiązania pokojowego bądź to przez oddanie decyzji Trybunałowi Międzynarodowemu w Hadze lub zostawiając decyzję Wielkim Mocarstwom, które uczestniczyły w pracy nad deklaracją daną 18-31 maja 1909 r. przez Rząd Serbski.
A na koniec wypowiedzenie wojny...
Cytat:
Hrabia Leopold von Berchtold, c. i k. Minister Spraw Zagranicznych Monarchii Austro-Węgier, do M. N. Paić'a, Premiera i Ministra Spraw Zagranicznych Królestwa Serbii:
Wiedeń, 28 lipca 1914 roku.
Królewski Rząd Serbii nie odpowiedział w sposób satysfakcjonujący na notę z 23 lipca 1914 roku, przedstawioną przez austro-węgierskiego Ministra w Belgradzie. Cesarski i Królewski rząd jest zmuszony sam zajmować się ochroną swoich praw i interesów, i, co jest tego wynikiem, musi uciec się do siły broni. W rezultacie, Austro-Węgry uznają się odtąd za będące w stanie wojny z Serbią.
Nie możesz pisać nowych tematów Nie możesz odpowiadać w tematach Nie możesz zmieniać swoich postów Nie możesz usuwać swoich postów Nie możesz głosować w ankietach
