Czytając ostatnio o marynarce wojennej dualistycznej monarchii natrafiłem na ciekawą informacje na temat „wunderwaffe” austro-węgierskiej myśli technicznej:
Cytat:
„W połowie lat siedemdziesiątych XIX wieku pojawił się nowy typ okrętu — torpedowiec. Marynarka wojenna Austro-Węgier znalazła się w ścisłej światowej czołówce, jeśli chodzi o ich budowę. Nie było to dziełem przypadku, bowiem wynalazcą samonapędzającej się torpedy był oficer cesarsko-królewskiej marynarki wojennej por. Luppis z Fiume (ob. Rijeka w Chorwacji). Prototyp tej
broni powstał w 1860 roku. W cztery lata później wraz z Robertem Whiteheadem, angielskim inżynierem pracującym w stoczni „Stabilimento Tecnico Fiumano", zbudowali oni kolejny prototypowy egzemplarz. W 1866 roku wynalazek zademonstrowano przed komisją państwową i nadano mu wówczas nazwę „torpeda" od „torpedo marmorata — marmurkowa płaszczka paraliżująca". W następnym roku nową broń zakupiła Cesarsko-Królewska Marynarka Wojenna. Wyrzutnie torped zainstalowano na znajdujących się w przebudowie: pancerniku kazamatowym „Kaiser Max" oraz kanonierce „Seehund", przeklasyfikowanej na tender torpedowy. Torpedowce dla floty Austro-Węgier budowano od 1874 roku w angielskiej stoczni „Thornycroft". Do roku 1881 powstały tam cztery takie jednostki, a w innej angielskiej stoczni — „Yarrow" dwa następne, zaś cztery dalsze, wzorowane na „angielskich braciach", w stoczni „Arsenał" w Poli.”
Marynarka Wojenna Austro-Węgier w I wojnie światowej 1914-1918 - Karoly Csonkareti
Problem jednak w tym, że w encyklopedii PWN w opisie hasła „torpeda” znajdujemy taką o to informacje:
Cytat:
TORPEDA [hiszp. < łac.], duży, kierowany pocisk podwodny (startujący ze statku wodnego) lub powietrzno-podwodny (startujący z samolotu, śmigłowca) z własnym napędem (silnikiem elektr. lub cieplnym); torpeda może być używana do rażenia okrętów podwodnych i podwodnych części statków nawodnych, a także budowli wodnych, ładunkiem bojowym konwencjonalnym (wybuchowym) lub jądr., inicjowanym zapalnikami kontaktowymi lub zbliżeniowymi; może być naprowadzana zdalnie na cel (z okrętu), wyposażona w układ samonaprowadzania (najczęściej reagujący na pole akust. wytwarzane przez statek-cel) albo płynąć wg zaprogramowanego toru. Korpus torpedy ma zwykle kształt cygara, średnicę (kaliber) kilkuset mm, długość kilku m; przednią (głowicową) część korpusu zajmuje zwykle ładunek bojowy z zapalnikami, a pozostałą część wypełniają źródła energii (akumulatory, paliwo), silniki i układy kierowania. Obecnie zasięg niektórych torped przekracza 50 km. Torpeda została wynaleziona 1867 przez Anglika R. Whiteheada i po raz pierwszy użyta w latach 70. XIX w.
Zatem rodzi się pytanie, kto właściwie jest ojcem tego wynalazku por. Luppis z Fiume czy Whitehead, który jest wymieniany w encyklopediach.
Myślę, że warto ustalić, kto, za co odpowiadał i kto czego dokonał, aby wszystko było jasne.
Jeżeli ktoś posiada jakąś wiedzę na ten temat prosiłbym o podzielenie się nią w tym temacie.
to jawny przykład antyhabsburskiej propagandy, która lansuje PWN
taka mi mysl przyszla - w ogolnie przyjetej opinii AW uchodzą za kraj biedny, zacofany, "przestarzały"... a tam cholernie dużo rzeczy powstało i wymyślono
_________________ Boże wspieraj, Boże ochroń
Nam Cesarza i Nasz Kraj...
A na Wikipedii jest taki tekst:
"Nazwa wywodzi się z min morskich, w kształcie wydłużonej skrzyni, puszczanych z prądem na zakotwiczone okręty. Zastąpiły miny wytykowe. Pierwsza torpeda o własnym napędzie zbudowana została w 1866 roku przez inż. Roberta Whitehead'a w fabryce mechanicznej w Fiume."
Według nich jest więc także inna geneza nazwy...
A tu: http://www.torpedo150rijeka.org/povijest.asp jest ogólnie rzecz biorąc napisane, że prototyp rzeczywiście wymyślił ów Luppis, ale to Whitehead rozwinął tą ideę i jemu głównie zawdzięczamy istnienie torped. I myślę, że rzeczywiście właśnie tak jest.
_________________ "Odrzucamy wszelkie totalizmy, opieramy się na kulturze łacińskiej, wyrażamy nadzieję na odrodzenie ludów w dorzeczu Dunaju, chcemy wspólnej granicy z Węgrami, chcemy monarchii."
K. u. K. Feldmarschalleutnant K. von Gross-Sanden, "Tiger von Krakau"
Z wnuczką Whiteheada Agathą, twórcy nowoczesnej torpedy, ożenił się niejaki Georg von Trapp, znany skąd inąd dowódca-podwodnik CK Marynarki (w czasie Wielkiej Wojny najpierw jeden z torpedowców, chyba "52", potem SMU 5 i SMU 14, na końcu wykładowca w szkole Marynaki Wojennej w Poli.
To tak tytułem ciekawostki.
_________________ General der Infanterie Zulu Freiherr von Auffenberg.
Kommandeur der 4-ten K.u.K. Armee.
Wg Csonkareti'ego torpedę wynalazł por. Luipis, a ule[pszenia dokonali obydwaj z Whiteheadem.
Tak czy inaczej torpeda jest wynalazkiem anglo-austriackim, zresztą Whitehead w ojczyźnie mógłby zapomnieć o wsparciu Admiralicji (tak jak nie mógł się przebić Parsons, ten od turbiny parowej). Floty małe albo odbudowujące sie (jak np. francuska) musiały sobie pozwolić na odrobinę szaleństwa, więc Francuzi ulepszali armaty (gdy oni mieli armaty odtylcowe, Anglicy wracali wskutek błędów konstrukcyjnych zamka i wypadków do armat odprzodowych) i skorzystali z torpedy, ustawiając Royal Nay na nowych torach.
A pierwszeństwo i tak nalezy do KuK Marine, najfajniejszej floty I Wojny.
_________________ General der Infanterie Zulu Freiherr von Auffenberg.
Kommandeur der 4-ten K.u.K. Armee.
Ja w magazynie "Militaria" (Nr. 2(3) 2007) znalazłem artykuł "Ofensywa podwodna na Bałtyku 1914-1915" a w nim taki fragment:
"Torpeda została wynaleziona w 1860 r. w węgierskim porcie Fiume nad Adriatykiem przez por.Johanna Luppisa i udoskonalona w 1864 r. wspólnie z brytyjskim inżynierem Robertem Whiteheadem, pracującym dla stoczni STT - Stabilimento Technico Triestino w austriackim wówczas Trieście."
Ja w magazynie "Militaria" (Nr. 2(3) 2007) znalazłem artykuł "Ofensywa podwodna na Bałtyku 1914-1915" a w nim taki fragment:
"Torpeda została wynaleziona w 1860 r. w węgierskim porcie Fiume nad Adriatykiem przez por.Johanna Luppisa i udoskonalona w 1864 r. wspólnie z brytyjskim inżynierem Robertem Whiteheadem, pracującym dla stoczni STT - Stabilimento Technico Triestino w austriackim wówczas Trieście."
Informację tą znalazłem w "MArynarce Austro-Węgier..." Csonkrateti'ego, więc przepisałem.
Autor rzeczonego artykułu.
_________________ General der Infanterie Zulu Freiherr von Auffenberg.
Kommandeur der 4-ten K.u.K. Armee.
Z książki austriackiego autora Anthony Sokola “The Imperial and Royal Austro-Hungarian Navy”, wydanej przez United States Naval Institute, 1968:
“Ever since the fiasco of 1859, when the Austrian Navy had been unable to fight the French fleet that came into the Adriatic, Austrian Commander Johann Luppis had been trying to develop a self-propelled weapon. At first, he was thinking of a mobile mine, to be directed from the beach and he got as far as constructing a model, which he called a “coast saver”. Later, he took his idea to Robert Whitehead, a British engineer and director of a machinery factory at Fiume. Whitehead worked on it and, after a while, developed the first really automotive torpedo, in which there was a little left of Luppis’ original plan except the basic concept. Soon, most of the navies of the world were ordering torpedoes and launching devices from the factory at Fiume, while a few made their own under license from Whitehead.”
Tłumaczenie:
Od czasów fiaska roku 1859, kiedy flota austriacka nie była w stanie pokonać floty francuskiej, która weszła na Adriatyk, austriacki dowódca Jahann Luppis próbował zbudować broń o własnym napędzie. Początkowo rozważał ruchomą minę, która można by było kierować z brzegu i nawet skonstruował model, który nazwał “obrońca wybrzeża”. Póżniej, przedstawił swój pomysł brytyjskiemu inżynierowi pracującemu na stanowisku dyrektora fabryki maszyn w Fiume, Robertowi Whitehead. Whitehead spędził czas nad projektem i po pewnym czasie opracował pierwszą samo-poruszającą się torpedę, która tylko w niewielkim stopniu przypominała wynalazek Luppisa, z wyjątkiem podstawowego założenia. Wkrótce większość flot zaczęła zamawiać torpedy i wyrzutnie w Fiume, zaś nieliczne rozpoczęły produkcje na licencji Whiteheada.
Anthony Sokol był oficerem MW Austro-Węgier, który osiedlił się w USA. Myślę, że w uczciwy sposób przedstawił jak doszło do opracowania torpedy: koncepcja Luppisa, ale projekt ostateczny Whiteheada. Pytanie: kim był więc Whitehead ? Brytyjczykiem, ale pracował dla firmy austriackiej, która podjęła ich produkcje. Wychodzi tym samym, że torpeda była wymysłem i produktem austriackim.
W 1866 marynarka wojenna Austro-Węgier zaangażowała się w prace wynalazcze Luppiusa – Whiteheada, które w 1868 wprowadziły na uzbrojenie Austro-Węgier pierwszych torped wyposażonych w regulator głębokości zanurzenia i żyrokompas.
Prosto z pokładu, Biuletyn Nr 51, listopad 2007
_________________ Najjaśniejszemu Panu będę służył do ostatniej kropli krwi!!!
Nie możesz pisać nowych tematów Nie możesz odpowiadać w tematach Nie możesz zmieniać swoich postów Nie możesz usuwać swoich postów Nie możesz głosować w ankietach
