Austro-Węgry :: Zobacz temat - II Bitwa w Cieśninie Otranto

Zulu von Auffen · Wysłany: 2006-05-11, 20:56 **II Bitwa w Cieśninie Otranto - 15 maja 1917 r.**

Zamierzam tak pokrótce opisać największe starcie morskie na Adriatyku w czasie Wielkiej Wojny.

Starcie wyłącznie pomiędzy siłami lekkimi, wymuszone podjęciem przez Państwa Centralne nieograniczonej wojny podwodnej i związaną z tym reakcją państw Ententy, zmierzającą do zamknięcia niemieckim i austro-węgierskim okrętom podwodnym możliwości wyjścia poza Otranto, na Morze Śródziemne, na którym panował mocno ożywiony ruch towarowy, nie ujęty jeszcze w system konwojów (najsłynniejszy z najsłynniejszych, Arnauld de la Periere największe sukcesy odniósł na Morzu Śródziemnym).

Zaczynamy więc.

Aktorzy - okręty

K.u.K. Marine

Zespół uderzeniowy dowódcy akcji, komandora Miklosa Horthy'ego de Nagybanyai:

krążownik lekki SMS Novara - dowódca kmdr M. Horthy

krążownik lekki SMS Helgoland (kmdr Erich Heysser),

krążownik lekki SMS Saida (kmdr Ferdinand Ritter v. Pruschka)

Wszystkie trzy krążowniki t. Helgoland (ulepszony t. Admiral Spaun), wg nomenklatury austriackiej Rapidkreuzer (krążowniki rozpoznawcze).

To SMS Helgoland w całej krasie.

Zespół niszczycieli komandora Janosa (Johanna) księcia von Liechtensteina:

SMT Csepel (kmdr Janos Prinz von Liechtenstein,

SMT Balaton (kmdr Ferenc Morin

Oba niszczyciele t. Tatra.

To SMT Csepel.

Zespół wsparcia - dowódca kontradm. Aleksander Hansa:

krążownik pancerny SMS Sankte Georg

niszczyciel SMT Tatra - t. Tatra - kmdr Jozsef Leva

niszczyciel SMT Warasdiner - t. Huszar

torpedowce SMT 84 F i SMT 88 F (t. 74) oraz SMT 99 M i 100 M (t. 9 Cool

Zulu von Auffen · Wysłany: 2006-05-23, 20:23

Drugi zespół wsparcia:

pancernik obrony wybrzeża SMS Budapest (kmdr Nauta)

torpedowce SMTe 86 F, 91 F i 95 F.

Zespół ten nie wyruszył nawet z Zatoki Kotorskiej, nie mial wobec prędkość pancernika żadnej szansy wziąć udziału w boju.
Torpedowce t. 76 F.

Unterseeboote:

austro-węgierski SM U 27 (por. Robert Teufl von Fernlard)

austro-węgierski SM U 89 - właściwie niemiecki SM UC 25 (por. Johannes Feldkirchner - okręt niemiecki, z niemiecką załogą, wciągnięty na listę KuK Marine i noszący banderę habsburskiej Kriegsmarine).

Ententa:

Zespoły Ententy opiszę razem z podaniem miejsca przebywania w z chwilą rozpoczęcia bitwy - mocno ułatwi to potem orientację, gdyż część z tych okrętów znajowała się w bazach, część zaś była na morzu.

Należy zacząć od patrolowców w liczbie kilkudziesięciu (chyba 36).
Cała operacja i bitwa pozła o te okręciki, małe eks kutry rybackie, obsadzone rezerwistami i uzbrojone najwyżej w armaty 76,2 mm.
Patrolowce nie tylko pilnowały zagrody w Cieśninie Otranto, ale także pilnowały, by austro-węgierskie i niemieckie U-Booty nie przedostawały się pomiędzy odcinkami sieci, idąc albo na patrol na Morze Śródziemne z Kotoru (czasem chyba z Puli), albo też powracając do bazy po patrolu.

W dniu 15 maja 1917 o godzinie 3.00 na morzu, oprócz patrolowców, znajdował się mający je wspierać włosko-francuski zespół niszczycieli w składzie:

esploratori Carlo Mirabello,

Zdaje się Carlo w pełnej krasie.

francuski niszczyciel Commandant Riviere,

francuski niszczyciel Cimeterre (Cimetiere??? - kom. Pascal Noiret),

francuski niszczyciel Bisson.

Włoski okręt faktycznie był wielkim niszczycielem, jednak klasyfikowany jako okręt rozpoznawczy (esploratori), o wyporności std. 1.784 t., prędkości 35 w i uzbrojeniu 1x152, 7x102, 2x40 pl, 4x450 mm WT oraz 80-100 min.

Zespół ten, jakjuż powiedziałem, znajdował się na morzu.

Francuskie niszczyciele należały do typu Bouclier, jednego z dwóch typów dużych niszczycieli (drugi to okręty t. Kaba budowy japońskiej), o wyporności std. 703-803 t, prędkości do 35 w i uzbrojeniu 2x100 mm, 4x65 mm i 4x450 mm WT.
Pod względem uzbrojenia niszczyciele te zatem odpowiadały austro-węgierskim okrętom t. Tatra.

Zulu von Auffen · Wysłany: 2006-05-24, 21:44

Sprawujący dowództwo nad okrętami osłony patrolowców włoski kontradmirał Alfredo Acton miał do dyspozycji w Brindisi:

brytyjski krążownik lekki HMS Dartmouth (kmdr Timothy Wellesley) - flagowy,

włoski niszczyciel Giovanni Acerbi (kmdr Pordone),

włoski niszczyciel Simone Schiaffino,

brytyjski krążownik lekki HMS Bristol (weteran Bitwy pod Falklandami),

włoski niszczyciel Rosolino Pilo,

włoski niszczyciel Antonio Mosto

Wspomniane okręty stanowiły jedną grupę, która z Brindisi wyszła jako pierwsza (ok. 5.00 rano 15 maja 1917). Niszczyciele zostały parami przydzielone do w/w krążowników w takim układzie, jak ukazałem.
Dartmouth należał do typu Weymouth, wyporność normalna (tak jak wszędzie, mylnie oznaczyłem jako std) 5250 t, prędkość 25 w, 8 x 152 mm, 1 x 76 mm pl , 2 x 533 mm WT.
Bristol był prototypem kolejnego typu krążowników lekkich (t. Bristol), wyporność normalna 4800 t, prędkość 25 w, 2 x 152 mm, 10 x 102 mm, 1 x 76 mm pl, 2 x 457 mm WT. Do tego typu należał także HMS Glasgow, weteran Coronelu i Falklandów.

http://www.worldwar1.co.uk/light-cruiser/liverpool.jpg

HMS Liverpool t. Bristol.

http://www.worldwar1.co.uk/light-cruiser/falmouth.jpg

HMS Falmouth t. Weymouth.

Włoskie niszczyciele należały do typu Indomito, ale do dwóch różnych podgrup:

Mosto, Pilo i Schiaffino należały do II grupy (t. Rosolino Pilo) - jej przedstawiciele wypierali po 770 t., rozwijali maksymalną prędkość 30 w., uzbrojenie to 4 x 76 mm, 2 x 76 mm pl, 4 x 450 mm WT, 10 min.

Rosolino Pilo

Acerbi należał do III grupy (typ Giuseppe Sirtori), wyporność normalna 790 t, prędkość 30-33,6 w, uzbrojony w 6 x 102 mm, 2 x 40 mm pl, 4 x 450 mm WT, 10 min.

Ładne zdjęcie Giovanniego Acerbi - świetnie widać dwie "setki" ustawione na baku.

Porównując okręty tej grupy do jednostek austro-węgierskich należy powiedzieć, że Dartmouth był sporo silniejszy od okrętu t. Helgoland (szybkostrzelność armat 10 cm K 10 była równoważona masą pocisku brytyjskich dział 152 mm - plus dla Austriaków z uwagi na możliwość szybszego wstrzelania się, ale jednorazowe trafienie pociskiem 152 mm było dużo groźniejsze).

HMS Bristol miał na burcie 5 armat 102 mm (ale gorszych od austriackich 10 cm K 10) i dodatkowo posiadał dwie armaty 152 mm, więc także był silniejszy od okręty t. Helgoland).

Austro-węgierskie krążowniki przeważały lekko w prędkości (27 w) - różnica niewielka, ale przy odrobinie szczęścia i umiejętnym manewrowaniu mogła dać przewagę.

Jeśli chodzi o niszczyciele, to poza Acerbim, który był silniejszy od okretów t. Tatra, pozostałe trzy były jednak słabsze.

Zulu von Auffen · Wysłany: 2006-05-26, 01:56

Drugą część zespołu adm. Acrona, jaka stacjonowała w Brindisi, opisuję osobno, gdyż okręty te wyruszyły na morze w prawie trzy i pół godziny po Actonie i stanowiły właściwie oddzielny zespół.

Były to:

włoski esploratore Marsala (wg standardów innych flot krążownik rozpoznawczy),

brytyjski krążownik lekki HMS Liverpool,

włoski esploratore Carlo Alberto Racchia,

włoski esploratore Aquilla,

włoski niszczyciel Indomito,

włoski niszczyciel Insidioso,

włoskiniszczyciel Impavido.

Krążownik Marsala należał do typu Nino Bixio - wyporność normalna 3.575 t., prędkość 26,5 w, uzbrojenie 6 x 120 mm, 6 x 76 mm, 2 x 450 mm WT

Nino Bixio

HMS Liverpool należał do typu Bristol, esploratore Carlo Alberto Racchia to typ Carlo Mirabello, zaś pozostałe trzy niszczyciele to 1 seria typu Indomito - 672 t, 30 w., 4 x 76 mm 2 a potem 4 x 450 mm WT.

Aquilla należał do kolejnego typu esploratori, ale był w rzeczywistości wielkim niszczycielem, wypierajjącym 1391 t, prędkość 36,5 w, uzbrojonym w 3 armaty 152 mm oraz 4 armaty 76 mm i 4 WT kalibru 450 mm. Dodatkowo okręt mógł przenosić 44 miny.
Gwoli ciekawostki okręty t. Aquilla (jeszcze trzy, Nibbio, Sparviero i ukończony w 1920 Falco) budowane były dla Rumunii i zostały zarekwirowane w 1915. Aquilla miał nazywać się Vifor.

Aquilla - świetnie widać potężne jak na okręt tej wyporności lufy dziobowych armat 152 mm.

Okręty podwodne:
na morzu w rejonie operacji przebywały:

włoski okręt podwodny F 10,

francuski okręt podwodny Bernoulli.

Włoski okręt należał do przybrzeżnego typu F, wypierającego w położeniu nawodnym 262 t., pod wodą 319 ton, prędkość nawodna 12,5 w, podwodna 8 w, uzbrpjony w jedną armate 76 mm i 2 WT kal. 450 mm.
Okręt francuski był bliźniakiem słynnego Curie (zatopiony w Poli przez Austriaków, wydobyty, wcielony jako U 14, przez większość służby dowodzony przez kmdra Georga Rittera v. Trappa) i należał do 2 serii t. Pluviose.
Wypierał w położeniu nawodnym 450 t., pod wodą 551 t., prędkość nawodna 13 w, podwodna 9 w, uzbrojony w 1 wewnętrzą WT kal. 450 mm i 6 wyrzutni zewnętrznych tego samego kalibru.

Zulu von Auffen · Wysłany: 2006-05-26, 18:40

Ostatnio dowiedziałem się, że w rejonie akcji znajdował się jeszcze a-w U 4 (bliźniak U 5).
Ostatni zespół okrętów, jaki brał udział w Bitwie to włoski konwój zmierzający z Valony w Albanii do Santa Maria di Leuca na Półwyspie Apenińskim.
Konwój składał się z trzech parowców:

"Carroccio",

"Verita",

"Bersagliere"

osłanianych przez mały włoski kontrtorpedowiec "Borea" t. Nembo (330 t., 30 w., 4x76 mm, 2x450 mm WT, 10-16 min).

jeden z okrętów t. Nembo

Aktorzy - ludzie:

komandor Miklos Horthy de Nagybanyai najbardziej znana postać, człowiek, którego właściwie szczegółowo przedstawiać nie trzeba, można tylk podkreślić, że komandor dowodził zespołem krążowników t. Helgoland, odgrywających w akcji kluczową rolę.

kapitan Stanisław Marceli Witkowski, 1879-1935, w czasie bitwy oficer artylerii SMS Novara, po ciężkim zranieniu Horthy'ego przejął dowodzenie Novarą (zespołem nadal dowodzil Horthy), po Bitwie awansowany do stopnia komandora podporucznika, w Niepodległej zweryfikowany jako komandor, Komendant Portu Wojennego Modlin, potem szef Przedstawicielstwa Wojskowego przy Komisariacie Generalnym RP w Gdańsku (1920-23), po przejściuw stan nieczynny, przy wsparciu Hugona Pistela (oficer U 14 za czasów Trappa, potem ostatni dowódca okrętu) został dyrektorem Spółki armatorskiej "Polbryt", skąd zwolnioy za niegospodarność,

komandor Johann (Janos) książę von Liechtenstein und zu Durchlaucht - dowódca zespołu niszczycieli Csepel (flagowy) i Balaton - 1873-1959, żonaty z Marią hr Andrassy (doczekał się 7 synów) należał do najbardziej utytułowanych oficerów marynarki, co awansu jednak nie przyspieszyło. Attache morski we Włoszech w latach 1912-1915, następnie dowódca niszczycieli SMT Wildfang, SMT Csepel, krążownika Novara a następnie 1 Flotyllą torpedową. Pod koniec wojny delegat na rozmowy z Włochamiw sprawie zawieszenia broni, uznawany za jednego z najwybitniejszych oficerów marynarki.
Jego bezpośredni przełożony, adm. Alexander Hansa, ocenił, że jego działania były "błyskotliwymi przykładami inicjatywy i męstwa",

kontradmirał Alexander Hansa - 1863-1918, we flocie od 1882 roku, od jesieni dowódca 5 dywizjonu pancerników (SMSe Budapest, Monarch, Wien), od 1917 dowódca Floty Krążowników, w maju 1918 awans na wiceadmirała, od wześnia w stanie nieczynnym. W trakcie bitwy dowodził zespołem wsparcia (Sankt Georg, Tatra, Warasdiner, 4 torpedowce),