Austro-Węgry :: Zobacz temat - Monarchia konstytucyjna w Austrii 1867-1914-Dziadzio Andrzej

Franz · Admin Dołączył: 23 Sie 2004 Posty: 1051 Skąd: Olsztyn

Dziadzio Andrzej

Monarchia konstytucyjna w Austrii 1867-1914

Nazwa wydawcy: Księgarnia Akademicka
Rok wydania: 2001
Numer: -
Stron: 307
ISBN: 83-7188-517-2
Seria: -
---------------------------------------------

Wstęp

Ostatnio, zarówno w samej Austrii, jak i w krajach, których terytoria były kiedyś częścią rozległego państwa Habsburgów, wzrosło zainteresowanie nauk historycznych dziejami XIX wiecznej monarchii habsburskiej. Dotyczy to także polskich badań historycznych. Różne są tego przyczyny. Niewątpliwie atrakcyjność tych poszukiwań badawczych bierze się z wielonarodowego i zróżnicowanego kulturowo charakteru austriackiej monarchii konstytucyjnej. W obliczu jednoczącej się Europy i zmieniających się powiązań prawnych i ekonomicznych może być ona potraktowana jako wczesny przykład uniwersalistycznego modelu państwa. Powstał on jednak w wyniku historycznych zaszłości, a nie świadomych działań rządów i społeczeństw, co pozwala widzieć w nim przede wszystkim fenomen historyczny. Natomiast ponadczasowy wymiar austriackiej monarchii konstytucyjnej wyraża się w wytworzonej przez jej instytucje kulturze prawnej, ściśle powiązanej z systemem państwa liberalnego i praworządnego.
Kompleksowe przedstawienie historii monarchii Habsburgów we wszystkich przejawach życia politycznego, społecznego i gospodarczego zawiera monumentalne, siedmiotomowe dzieło austriackiej akademii nauk Die Habsburgermonarchie 1848-1918, pod redakcją Adama Wandruszki i Petera Urbanitscha. Friedrich Lehne scharakteryzował w nim ogólnie instytucje prawa publicznego w monarchicznej Austrii, Werner Ogris omówił stan ustawodawstwa z zakresu prawa sądowego, a Wilhelm Brauneder opracował rys ustroju Austrii. Niemniej jednak w literaturze austriackiej brakuje monograficznego opracowania, które w sposób całościowy ujmowałoby system publicznych praw podmiotowych i politycznych wraz z analizą orzecznictwa najwyższych trybunałów. Ukazała się ostatnio jedynie monografia autorstwa Thomasa Olechowskiego, poświęcona wyłącznie powstaniu sądownictwa administracyjnego.
Także w polskiej literaturze prawno-historycznej nie pojawiła się praca traktująca o funkcjonowaniu prawa publicznego w austriackiej monarchii konstytucyjnej. Jedynym opracowaniem, poświęconym częściowo zagadnieniom ustrojowym dawnej Austrii, jest pochodząca sprzed ponad czterdziestu lat praca Konstantego Grzybowskiego Galicja 1848-1914. Historia ustroju politycznego na tle historii ustroju Austrii. Dzieło to zostało napisane w znakomitym stylu, zaś autor ujawnił wielką erudycję, ale wobec upływu czasu zdeaktualizowało się ono tak w płaszczyźnie metodologicznej, jak i faktograficznej. Natomiast polska nauka historyczna doczekała się licznych monografii poświęconych dziejom politycznym dawnej Austrii. Wśród badaczy dziejów monarchii habsburskiej należy w szczególności wymienić Józefa Buszkę, Wacława Felczaka, Stanisława Grodziskiego, Waldemara Łazugę i Henryka Wereszyckiego.
Wobec zatem pewnej luki w obrazie austriackiej monarchii konstytucyjnej narodziła się myśl przedstawienia jej funkcjonowania przez pryzmat systemu ochrony raw podmiotowych i politycznych obywateli. Zamiarem niniejszej pracy jest ukazanie dziejów prawa publicznego monarchicznej Austrii w trzech niejako warstwach: dogmatycznej, judykacyjnej i czysto historycznej. Działalność władzy publicznej na styku z uprawnieniami jednostki została pokazana nie tylko w aspekcie normatywnym, ale głównie w świetle orzecznictwa najwyższych instytucji sądowych i sądowo-administracyjnych: Trybunału Państwa (Reichsgerichi), Trybunału Administracyjnego (Verwaltungsgerichtshoj) i Najwyższego Trybunału Sądowego {Oberster Gerichts und Cassationshof). Autor starał się także o ujęcie omawianych zagadnień prawnych w możliwie szerokim kontekście dziejów politycznych dawnej Austrii.
Zasadniczym jednak celem monografii jest przedstawienie instytucji prawa publicznego, które stały na straży podmiotowych i politycznych praw obywateli. Austriackie instytucje o charakterze sądowo-administracyjnym i sądowo-konstytucyjnym miały bowiem cechy prekursorskich i unikatowych rozwiązań prawnych. Odegrały one dużą rolę w kształtowaniu zasad państwa liberalnego i konstytucyjnego. Poprzez ich działalność można prześledzić tworzenie się wczesnego państwa prawnego w XIX-wiecznej Europie. Narodziny państwa prawa w austriackiej monarchii konstytucyjnej zostały przedstawione nie tylko pod kątem ustaw zasadniczych, składających się na Konstytucję Grudniową, i ochrony prawnej trybunałów, ale także przez sylwetki ludzi, którzy swoją działalnością przyczynili się do zachowania konstytucyjnych zasad, praw i wolności obywatelskich.
Opracowanie składa się z trzech części. W pierwszej zostało zobrazowane kształtowanie się w XIX-wiecznej Austrii pod wpływem liberalnej ideologii konstytucyjnego systemu władzy. Szczególną uwagę poświęcono politycznej walce o rozszerzenie uprawnień podmiotowych obywateli względem państwa. Pokazane zostały także wewnętrzne implikacje stworzonego wówczas modelu ustrojowego, którego podstawą stała się uchwalona w 1867 roku Konstytucja Grudniowa. Druga część pracy zawiera analizę instytucjonalnych gwarancji przestrzegania przez organy państwa wolności obywatelskich i sposobów dochodzenia przez obywateli roszczeń publicznoprawnych. Całościowe przedstawienie systemu ochrony w dziedzinie prawa publicznego oddaje specyfikę rządów prawa w austriackiej monarchii konstytucyjnej. W trzeciej części monarchiczna Austria została także scharakteryzowana jako państwo prawa na przykładzie sądowej ochrony publicznych praw podmiotowych jednostki.
Bazę źródłową monografii stanowią opublikowane materiały z orzecznictwa najwyższych trybunałów austriackich, a także nowe wydawnictwa źródłowe w postaci protokołów obrad austriackiej Rady Ministrów z lat 1848-1867 i sprawozdań wydziału konstytucyjnego Rady Państwa z roku 1867, wydane niedawno przez Barbarę Haider. Sięgnięto także do materiałów archiwalnych dotyczących obrad austriackiego rządu po 1867 roku. Wykorzystane zostały protokoły posiedzeń składów orzekających Trybunału Państwa i Trybunału Administracyjnego. Źródła archiwalne zachowały się głównie w Powszechnym Archiwum Administracji (Allgemeines-Yerwaltungsarchiv) w Wiedniu i w Państwowym Archiwum (Statui ustredni archiv) w Pradze.

-------------------------------------------

Ja zamówiłem swój egzemplarz w http://www.akademicka.pl/. Jest to chyba najgorsza ze znanych mi księgarni internetowych, bo nawet profesjonalnie książki zapakować nie umie, ale, jako że jest to chyba jedyne miejsce gdzie można kupić tę książkę jakoś to przebolałem. Ja na razie książki jeszcze nie czytałem, więc wypowiedzieć się o jej treści nie sposób.

Jednakże każdy, kto chce poznać państwo musi sięgnąć do jego prawa, a zatem pozycja ta staje się niezbędna dla tych, którzy chcą poznawać Austro-Węgry.