Wysłany: 2007-11-18, 19:57Generał Tadeusz Jordan Rozwadowski
Myślę ze w tym dziale należałoby również wspomnieć o skazanym na zapomnienie gen. Tadeuszu Jordan Rozwadowskim
Tadeusz Rozwadowski urodził się 19 maja 1866 roku w wschodniej Galicji we wsi Babin niedaleko Stanisławowa. Pochodził z rodziny o bogatych tradycjach patriotycznych. Pradziad Kazimierz, ufundował, organizował, a później dowodził 8 pułkiem ułanów w roku 1809. Dziad Tadeusza, Wiktor, był oficerem Wojsk Polskich 1830-31, za swe męstwo w bitwie pod Dębem Wielkim otrzymał Krzyż "Virtuti Militari". Ojciec Tomisław, jako podporucznik bierze udział w bitwie pod Solferino (1859) , a w 1863 roku dowodzi oddziałem jazdy w powstaniu styczniowym , był także posłem na Sejm galicyjski i do parlamentu wiedeńskiego.
Opowiadania przekazywane przez ojca wywarły niezatarty wpływ na młodego Tadeusza . Postanowił iść w ślady swoich przodków. Po ukończeniu niższego gimnazjum we Lwowie, wstąpił do szkoły wojskowej w Hranicach na Morawach. Wiedział, że tylko dysponując wysokimi kwalifikacjami, będzie pomocny odradzającej się Polsce.
Z bardzo dobrymi wynikami przeszedł do Wojskowej Akademii Technicznej we Wiedniu i jako prymus otrzymał 18 sierpnia 1886 roku nominację na stopień podporucznika artylerii . Z tego tytułu miał prawo wyboru miejsca służby i na własne życzenie otrzymał przydział do pierwszego pułku artylerii w Krakowie. Po pierwszym roku służby przeniesiony został do 10 dywizjonu artylerii konnej w Jarosławiu . Przełożeni dostrzegają jego wielkie umiejętności łączenia ognia artyleryjskiego i ruchu . Po trzech latach służby liniowej zdał egzaminy wstępne do austriackiej Wyższej Szkoły Wojennej . Dwa lata później ukończył szkołę jako prymus w stopniu porucznika i mimo ze był artylerzystą poprosił o przydział do kawalerii . Otrzymał przydział na stanowisko szefa sztabu brygady kawalerii w Marburgu .
W maju 1894 roku Rozwadowski mianowany został kapitanem sztabu generalnego i otrzymał przydział do dywizji piechoty w Budapeszcie. Oprócz normalnej służby, otrzymał nietypowe zadanie, a mianowicie powierzono mu kształcenie wojskowe arcyksięcia Władysława - wnuka palatyna węgierskiego. W tym okresie zawiera związek małżeński z Marią Komorowską.
W dalszych latach przebywa na misji dyplomatycznej jako attache wojskowy w Bukareszcie. W roku 1900 kpt Rozwadowski złożył egzamin na oficera sztabowego i mianowany został majorem, a w roku 1905 podpułkownikiem.
W 1907 wraca na stałe do kraju , by 1 maja objąć dowództwo 31 pułku artylerii polowej w Stanisławowie. Uczestniczy w wielu manewrach, dowodząc swoich zdolności taktycznych i organizacyjnych. Pracuje również w tym czasie nad ulepszeniem sprzętu artyleryjskiego . Owocem jego przemyśleń były min. artyleryjski aparat celowniczy i nowy rodzaj pocisku : granato-szrapnel . Ta druga konstrukcja przyniosła mu wielkie uznanie w środowisku artyleryjskim .
Zasada działania granato-szrapnela polegała na tym, że eksplodował raz w powietrzu, jako szrapnel i zasypywał cel kulkami, zaś "głowa" jego zaopatrzona w drugi zapalnik, t.zw. udarowy, eksplodowała po uderzeniu w samym celu, działając jak granat.
Granat- szrapnel pokazując w swoim działaniu obserwatorowi dwa punkty swego toru ( tj.. chmurkę szrapnelową i miejsce wybuchu "głowy") umożliwiał w nieporównywalnie krótszym czasie przeprowadzenie precyzyjnego wstrzelania się ponadto posiadał znaczna sile rażenia .
Umysł jego zaprzątała również organizacja szkolenia , gdzie jego propozycje doprowadziły do poważnych zmian w prowadzeniu szkoły ognia .
Po rocznym dowodzeniu 31 pap Rozwadowski zostaje mianowany pułkownikiem .
W kwietniu 1912 roku został mianowany dowódcą 1 brygady artylerii polowej w Krakowie , a w maju 1913 roku generał-majorem.
Dowodząc brygadą interesował sie polskimi organizacjami niepodległościowymi i wszedł w dyskretny kontakt z niektórymi ich przywódcami . W sztabie austriackim jako polski patriota zaczął mieć opinie niepewnego politycznie .
Na wojnę wyruszył 1 sierpnia 1914 roku na czele 1 brygady artylerii polowej, wchodzącej w skład 12 dywizji piechoty I Armii pod dowództwem generała Dankla .
Do pierwszej większej bitwy doszło 23 sierpnia 1914 pod Annopolem. Sukces wojsk austriackich w tej bitwie przypisuje się generałowi Rozwadowskiemu, który wykonał niezwykle śmiały napad ogniowy dziesiątkując dwie rosyjskie brygady strzeleckie . Manewr ten pozwolił 12 dywizji austriackiej prawie bez strat przeć w kierunku na Lublin.
Dalej tj. 4 września 1914 odbyła się bitwa pod Borowem , w trakcie której raz jeszcze dał dowód, że nie traci nerwów i zimnej krwi . W chwili największego załamania przełożonych i ich niezaradności, przejmuje dowództwo nad wszystkim co pozostało na polu walki, wydaje rozkazy nawet nad daleko starszym rangą dowódcom, nakazuje utrzymanie frontu ,i wreszcie opanowuje sytuację. Ponadto ignorując rozkaz gen. Dankla zakazujący wszelkich działań ofensywnych postanawia uprzedzić Rosjan przygotowujących sie do uderzenia i robi wypad na ich wojska we wsi Borów, biorąc do niewoli ok.1000 jeńców. Po czterech latach tj. 17 sierpnia 1918 roku, za ten akt odwagi, odznaczony zostaje najwyższym bojowym orderem austriackim Krzyżem Kawalerskim Orderu Marii Teresy.
Zimą 1914-1915, po wielkich bitwach pod Łodzią i Limanową, front się ustalił i nastała wojna pozycyjna. W następnym roku, na wiosnę, walki przeniosły się w pobliże Gorlic , gdzie miała rozegrać się jedna z ważniejszych bitew tej wojny. Bitwa odbyła się 2 maja 1915 roku . W bitwie oprócz przewagi liczebnej, decydującym elementem była zmiana taktyki artylerii i wykorzystania tzw. ruchomej zapory ogniowej (polegającej na ciągłym ostrzeliwaniu linii wroga w odległości 100-400 metrów przed nacierającą własna piechotą) . Autorem tego pomysłu był Rozwadowski.
Metodę tę po raz pierwszy zastosowano pod Gorlicami . Pozwalały na jej zastosowanie znajdujące sie na wyposażeniu armii austro-węgierskiej nowoczesne i precyzyjne haubice 100 i 150 mm produkcji Skody .
Bitwa ta była przełomowa, gdyż nigdy więcej wojska rosyjskie nie zgromadziły takiej siły w jednym miejscu, a nowa metoda użycia artylerii na stałe weszła w użycie.
20 maja 1915 roku zostaje oznaczony przez samego cesarza niemieckiego Wilhelma II Krzyżem Żelaznym I Klasy, który na własne oczy widział skuteczność ognia artyleryjskiego zakończoną całkowitym rozbiciem rosyjskiej dywizji w rejonach Jarosławia.
Dnia 25 maja 1915 zostaje dowódcą 43 bukowińskiej dywizji piechoty. Dostał zadanie odbicia Lwowa z rąk Rosjan. Cel został osiągnięty 22 czerwca , a ludność miasta zgotowała generałowi i wszystkim oswobodzicielom entuzjastyczne przyjęcie.
W między czasie,za zasługi na polu walki, dowództwo austriackie awansuje Tadeusza Rozwadowskiego na stopień marszałka polnego-porucznika .Latem 1915 roku został wystawiony na kandydata urzędu namiestnika Galicji . Ostatecznie jednak namiestnikiem został generał Gollard.
W wyniku konfliktu z dowódcą V korpusu generałem Goglią, sztab generalny mający też porachunki z Rozwadowskim za memorandum złożone cesarzowi Franciszkowi Józefowi w sprawie nadużyć wojska na ludności strefy przyfrontowej, postanawia przenieść go w stan spoczynku . W taki to sposób, dowództwo austriackie, pozbyło się jednego ze swoich najzdolniejszych generałów.
W roku 1917 rewolucja w Rosji doprowadziła do klęski Rosjan na całym froncie. W wyniku czego Niemcy i Austria zawarły dnia 9 lutego 1918 roku w Brześciu Litewskim pokój z Rosją Radziecką, który był niekorzystny dla Polski. W odpowiedzi generał wraz z Radą Regencyjną 14 lutego 1918 wydaje odezwę do Narodu Polskiego zawierający oficjalny protest przeciwko pokojowi w Brześciu L. bez polskiego delegata. Uznając ten czyn jako nowy rozbiór Polski.
W tym czasie, wykorzystując swoje wpływy ratuje znaczną część pochwyconych legionistów II brygady generała Józefa Hallera, którzy zostali postawieni w stan oskarżenia i oczekiwali na proces w wojskowym wiezieniu w Huszt na Węgrzech . Jego interwencja u cesarza Karola spowodowała najpierw zamianę trybu doraźnego na zwykły , a następnie umorzenie postępowania i zwolnienie uwiezionych
Dnia 7 października 1918 roku Rada Regencyjna ogłosiła niepodległość narodu i proklamowała "Wolną Polskę". Generała Rozwadowskiego regenci mianują 23 października 1918 roku na Naczelnego Wodza i równocześnie Szefa Polskiego Sztabu Generalnego, nakazując Mu organizację regularnej armii polskiej
Będąc na stanowisku Naczelnego Wodza był głównym organizatorem odsieczy lwowskiej . 16 listopada 1918 roku generał zostaje mianowany na dowódcę "Armii Wschód". Praktycznie był jej twórcą od podstaw . Skutecznie wyparł wojska ukraińskie z Galicji Wschodniej, a z Lwowa w szczególności. Dowodził nią przez cztery miesiące zastąpiony później przez generała Iwaszkiewicza.
Następny okres to służba dyplomatyczna. Z misją francuską łączy się memoriał w sprawie granic wykazujący znaczenie Lwowa dla Polski. Razem z szefem placówki dyplomatycznej w Paryżu Romanem Dmowskim przeciwstawiał się koncepcji angielskiej, w myśl której Lwów ma być autonomiczny na okres 25 lat, a następnie przeprowadzi się plebiscyt. Kolejna misja dyplomatyczna skierowała go do Bukaresztu, aby zawarł polsko-rumuńską konwencję wojskową. Jest to dowód na to, że na polu dyplomatycznym radził sobie równie dobrze co na polu walki.
W czasie wojny polsko-radzieckiej w przełomowym momencie , 22 lipca 1920 roku generał Tadeusz Rozwadowski został powołany przez Piłsudskiego na Szefa Sztabu . Gdy szale zwycięstwa przechylały się na stronę Rosjan, generał opracowuje manewr taktyczny , który szczegółowo rozpisał w rozkazie operacyjnym nr 10 000 z dnia 9 sierpnia 1920. Pomysł na zwycięstwo przelał na język rozkazów, dokładnie zaznaczając kierunki uderzeń poszczególnych oddziałów, zarazem widmo ostatecznej klęski przerodziło się w błyskotliwe zwycięstwo w Bitwie Warszawskiej .
Po wojnie w liście z dnia 1-2 kwietnia 1921 roku sam Piłsudski przesyła pod jego adresem słowa najwyższego uznania, jednocześnie mianując go generałem broni.
Na własny wniosek został zwolniony ze stanowiska szefa sztabu i otrzymał stanowisko Inspektora II Armii , oraz Generalnego Inspektora Kawalerii , zostaje powołany również na członka Ścisłej Rady Wojennej. Zmiana ta umożliwiła mu szkolenie i przygotowanie do boju kawalerii. Efekty reorganizacji można było już zaobserwować na letnich manewrach 1923-1924, kiedy to dało się dostrzec ogromną zmianę na lepsze pod względem wydawania rozkazów i celowego, logicznego myślenia. Na wielkich manewrach kawalerii w 1925 pod jego kierownictwem, zaproszeni attache wojskowi innych państw nie mogli wyjść z zachwytu dla jej organizacji i sprawności w działaniu.
12 maja 1926 miał miejsce zamachu stanu .Prezydent Rzeczypospolitej - Stanisław Wojciechowski, mianuje generała Rozwadowskiego na naczelnym dowódcą wojsk wiernych złożonej przysiędze z rozkazem obrony legalnej władzy . Nastąpiło słynne spotkanie prezydenta z Piłsudskiem na moście Poniatowskiego gdzie prezydent wezwał go zaprzestania walki, jednak spotkał się z ze stanowczym sprzeciwem. W dalszych dniach polała się krew z obu stron. Obrońcy prezydenta walczyli w mniejszości, posiłki z kraju dopiero miały nadejść. Po nierównej walce 14 maja Prezydent złożył swoją rezygnację na ręce marszałka Rataja. Zaś generałowi i reszcie dowódców wydał rozkaz zaprzestania walki. W tym czasie nadeszły doborowe oddziały których można było użyć i istniała szansa na ostateczne zwycięstwo. Decyzję o ich użyciu mógł podjąć marszałek Rataj, który pełnił w tym momencie najwyższą władzę w państwie, jednak nie zrobił tego. Rozwadowski podporządkował sie rozkazom .
Bezpośrednio po wydarzeniach majowych, generałowie: Rozwadowski, Zagórski i Jaźwiński, zostali osadzeni w więzieniu wojskowym w Warszawie przy ul.Dzikiej, gdzie przesiedzieli kilka dni w ciężkich warunkach. Następnie Rozwadowski został przewieziony do więzienia na Antokolu w Wilnie. Nie załamał się , domagał się szybkiego prowadzenia śledztwa, doręczenia aktu oskarżenia, wyznaczenia rozprawy, ponieważ był przekonany o niesłusznym oskarżeniu. Po roku więzienia żądania generała i interwencje społeczeństwa zostały spełnione. 18 maja 1927 roku na rozkaz Piłsudskiego zostaje zniesiony areszt śledczy . Powraca do Lwowa 31 maja .
Pobyt w więzieniu zmienił jednak generała . Generał zapadał na zdrowiu coraz częściej, pojawiały się dziwne gorączki, z którymi ówcześni lekarze nie dawali sobie rady. Nawroty były coraz częstsze. We wrześniu i październiku 1928 ataki choroby wracały już co kilka dni.
Dnia 18 października 1928 roku o godzinie 2-giej popołudniu umiera w Warszawie w lecznicy św. Józefa przy ul. Hożej, jak donosiła "Polska Zbrojna": "...na zakażenie krwi, wywołane owrzodzeniem miejscowym...". Ciało zmarłego przewieziono do Lwowa, gdzie rano 22 października 1928 roku odbył się uroczysty pogrzeb . Pochowany został na cmentarzu Orląt Lwowskich. Władze nie chciały większego rozgłosu związanego z pogrzebem, ceremonię starano się ograniczyć do minimum. Przemowę nad grobem wygłosił między innymi dawny jego adiutant Aleksander Skrzyński, który ograniczył się tylko do wyliczenia zasług z I wojny światowej i nie wspominając ani słowa o bitwie warszawskiej czy obronie Lwowa.
Generał był oznaczony:
- "Virtuti Militari" 2-giej i 5-tej klasy
- Krzyżem Walecznych 4-krotnie
- Krzyżem Komandorskim Odrodzenia Polski
- Krzyżem Komandorskim francuskiej Legi Honorowej
- Gwiazdą i Koroną Rumunii I-szej klasy
- estońskim Krzyżem Wolności I-szej klasy
- Koroną Włoch I-szej klasy
- w czasie służby w armii austro-węgierskiej najwyższym
orderem wojennym "Marii Teresy", za najwybitniejsze czyny wojenne
Zaczerpnięto z wydanej sumptem przyjaciół i rodziny generała książki „Generał Tadeusz Jordan Rozwadowski” oraz strony http://www.wzks.uj.edu.pl/epi/2003/lux25/serwis_m/index_m.html
Autorem serwisu internetowego o generale Rozwadowskim jest Piotr Rozwadowski
Wkradła sie tam pewna nieścisłość , Rozwadowski w listopadzie 1915 otrzymał awans do stopnia feldmarszałka porucznika , a ceremonia na zamku Reichenau miała miejsce w sierpniu r. 1918 . Generałem -majorem był cztery lata wcześniej w czasie bitwy pod Borowem (4 września 1915) za którą otrzymał ten order .
Nawiązując do orderu Marii Teresy ; nagradzanie orderem miało miejsce na uroczystej ceremonii , z których każda miała swój numer . Pierwsza ceremonia odbyła sie w roku 1758 , a ostatnie ordery cesarz Karol I wręczył już na wygnaniu 3 października 1931 . W czasie pierwszej wojny światowej miały miejsce ceremonie od nr 171 do 185 . Jak widać , Rozwadowski otrzymał order 17.08.1918 podczas 184 ceremonii wręczania orderów .
I jeszcze jedna ciekawostka . Insygnia orderu po śmierci odznaczonego zwracano do kancelarii orderu , natomiast nagrodzony za zgodą kapituły mógł przygotować sobie kopię odznaki orderu , dla późniejszego przechowywania w rodzinie . Zdaje sie ze oryginalne insygnia orderu były wręczane kolejnym odznaczonym .
W wspomnianej wcześniej książce , w przypisach do biografii generała natknąłem sie na następującą informacje „Krzyż który otrzymał Rozwadowski nosił nr 51 . W bitwie pod Wagram , 5-6.07.1809, krzyż ten zdobił pierś dowodzącego wojskami austriackimi arcyksięcia Karola”
Nie możesz pisać nowych tematów Nie możesz odpowiadać w tematach Nie możesz zmieniać swoich postów Nie możesz usuwać swoich postów Nie możesz głosować w ankietach
